O Concello de Ourense afronta nos últimos anos varias sentenzas que obrigan a desembolsos importantes e á adopción de pagamentos de urxencia para non perder subvencións. Os procesos, que chegan dende 2024 ata xaneiro de 2026, inclúen indemnizacións por licenzas nulas, sobrecustos de contratos e reclamacións por danos na vía pública. A consecuencia máis inmediata é que o diñeiro sae das arcas municipais, co consecuente impacto sobre os veciños e os servizos.
A reflexión parte dunha columna de opinión asinada por Roberto González, antigo responsable sindical, que reclama maior responsabilidade administrativa e, nalgúns casos, a imposición de costas a quen atrasan ou incumpren mandatos xudiciais. González sostén que cando unha administración obstrúe a execución de sentenzas consolidadas, os que acaban soportando o custo son os cidadáns.
Os exemplos citados no debate público local son concretos e cuantiosos. Entre eles figura o contencioso da praza de San Antonio; unha resolución xudicial que anulou licenzas do subsolo e que derivou en indemnizacións millonarias. Tamén están a sentenza polo contrato de recollida do lixo e reclamacións polo mal estado das beirarrúas con esixencias económicas que suman cifras significativas.
Casos que ilustran a factura
O caso da praza de San Antonio rematou cunha condena do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia que obrigou ao Concello a indemnizar á Tesorería General de la Seguridad Social con 5 millones de euros pola compra de locais que resultaron inservibles. A sentenza inclúe ademais outros gastos asociados e provocou o peche do aparcadoiro, con consecuencias económicas e urbanísticas adicionais.
En outubro de 2024 unha resolución xudicial esixiu ao Concello o pagamento de máis de 800.000 euros á concesionaria da recollida do lixo por sobrecustos vinculados ao contrato. Ese fallo revelou deficiencias na xestión dos servizos públicos e na supervisión das condicións contratuais.
A finais de xaneiro de 2026 o Concello tivo que levantar reparos e aprobar pagamentos de urxencia para non perder fondos comunitarios, o que comprometeu preto de 1 millón de euros de financiamento europeo xa concedido. Estas actuacións de última hora amosan, segundo críticos, falta de planificación administrativa máis que meras continxencias fortuítas.
Responsabilidade e consecuencias financeiras
Máis aló dos grandes titulares, hai reclamacións máis frecuentes e de menor contía que tamén golpean o orzamento municipal. En 2024 rexistráronse reclamacións por caídas nas beirarrúas que alcanzaron case 350.000 euros, unha suma que reflicte o custo acumulado da falta de mantemento urbano e da xestión do patrimonio público.
A pregunta recurrente é quen debe responder cando a Administración perde nos tribunais. Na práctica, a maior parte deses pagos carganse ao orzamento municipal e, por tanto, ao erario público. Iso significa que os veciños pagan indirectamente mediante impostos, taxas ou a redución de servizos.
Existen mecanismos para que os funcionarios ou responsables respondan persoalmente cando hai dolo, negligencia grave ou actuación contraria á lei, pero a súa aplicación é pouco frecuente e require procedementos específicos. A reclamación de costas ou a responsabilidade patrimonial individual adoita ser a excepción, non a regra, polo que o impacto recae sobre as contas públicas.
A acumulación de sentenzas e pagos imprevistos tamén pon en risco a execución de políticas municipais e a estabilidade financeira local. Hoxe máis ca nunca, sinalan xuristas e expertos en administración pública, son necesarias auditorías, planificación xurídica previa ás contratacións e maior control interno para evitar que decisións administrativas mal fundamentadas deriven en pasivos que paguen os cidadáns.
A lección que subxace a estes episodios en Ourense é que a correcta aplicación da lei e a rapidez na execución das resolucións xudiciais non son só cuestións formais: teñen un custo real. Se non se corrixen as deficiencias, a resposta á pregunta «¿quen paga?» seguirá sendo a mesma: o erario público e, en última instancia, o cidadán.
