O Consello de Ministros aprobou este martes a declaración da ponte de Cruzul, no concello lucense de Becerreá, como Ben de Interese Cultural (BIC) na categoría de Monumento. A resolución, impulsada polo Ministerio de Cultura, pretende garantir a máxima protección legal para esta peza da enxeñaría do século XVIII situada na parroquia de Cruzul. A medida responde ao interese por conservar e poñer en valor unha infraestrutura vinculada á antiga Nacional 6 e ao Camiño Real.
A proposta formal foi defendida polo ministro de Cultura, Ernest Urtasun, e culmina un expediente que se iniciou o pasado novembro. Coa aprobación no Consello de Ministros dáse un paso administrativo decisivo que permitirá activar instrumentos de protección e, previsiblemente, a súa anotación no Boletín Oficial do Estado. As autoridades subliñan o valor histórico, arquitectónico e paisaxístico do viaduto como argumentos para a declaración.
A ponte foi construída no século XVIII por mandato do rei Carlos III dentro do ambicioso proxecto de unir Madrid con Lugo, A Coruña e Ferrol mediante unha vía que acabaría formando a N-6. Desde os seus oríxes, o viaduto articulou a conexión entre a Meseta e o noroeste peninsular, superando a súa función estritamente local e consolidándose como peza relevante da rede de camiños do Antigo Réxime.
Un viaduto neoclásico e único na provincia
O deseño da ponte corresponde ao enxeñeiro francés Lemaur, que proxectou unha estrutura de clara filiación neoclásica para salvar o cauce do río Cruzul —tamén coñecido como Narón— no quilómetro 465 da antiga estrada. Compónse de tres arcos de medio punto, cada un de doce metros de diámetro, alcanza unha altura superior aos 29 metros e ten unha lonxitude aproximada de 93 metros.
Polas súas características formais e construtivas considérase a única ponte neoclásica da provincia de Lugo, o que reforza a súa singularidade dentro do patrimonio civil galego. A súa magnitude e a súa factura técnica converteron o paso nun fito das comunicacións dos séculos XVIII e XIX e, aínda hoxe, a súa silueta resulta visible desde a antiga traza da N-6.
A pesar da súa importancia histórica, o uso viario da ponte reduciuse a finais da década de 1960, cando a nova traza da N-6 incorporou un viaduto moderno que desviou o tráfico de longo percorrido. Desde entón, a vella variante quedou reservada para o tránsito local, o que axudou a preservar a súa estrutura fronte á sobrecarga que soportan as estradas contemporáneas.
Memoria histórica e conservación
O valor da ponte non se limita á súa arquitectura; tamén está marcado por episodios da Guerra da Independencia (1808-1814). Nas súas inmediacións, os guerilleiros locais lograron apoderarse de máis de mil fusís que as tropas francesas ocultaran xunto á ponte, unha acción que reforzou a resistencia contra as forzas napoleónicas na zona.
Ademais, neste entorno desenvolvéronse operacións vinculadas á retirada británica baixo o mando de John Moore, perseguidos polas tropas do mariscal Soult durante a campaña que culminou no desembarco e na batalla de A Coruña. Cada mes de maio a ponte serve de escenario para recreacións históricas que atraen a recreadores e visitantes interesados na memoria bélica e local.
A declaración BIC conlevará medidas de protección específicas previstas na lexislación do Patrimonio Histórico Español, que restrinxen intervencións que poidan alterar a súa integridade e facilitan a redacción de plans de conservación. Estas ferramentas deberán coordinarse entre a administración estatal, a Xunta e o concello de Becerreá para articular actuacións de restauración, sinalización e difusión.
Os responsables culturais ven nesta distinción unha oportunidade para impulsar proxectos de recuperación e valorización que integren a conservación co desenvolvemento turístico e educativo do entorno. A catalogación pretende, ademais, protexer a paisaxe e as tramas viarias históricas que conforman o contexto da ponte, garantindo a súa lectura como elemento de patrimonio e como testemuña da historia local e nacional.
Coa declaración firme, a ponte de Cruzul incorpórase ao reducido catálogo de monumentos da provincia de Lugo que gozan de protección estatal, un recoñecemento que abre a vía a futuras intervencións encamiñadas a asegurar a súa estabilidade estrutural e a súa accesibilidade para visitantes. A aprobación do Consello de Ministros, fechada o 17 de marzo de 2026, pecha unha etapa administrativa e abre outra centrada na conservación activa e na posta en valor.
