Fernando Ramos, veterano e autor dunha crónica publicada o 10 de marzo de 2026 en La Región, volve poñer o foco na desaparición dunha vaixela completa do antigo Rexemento Zamora 8, sustraída tras a disolución do cuartel de San Francisco en outubro de 1987. A peza, usada en actos sociais e co escudo da unidade, deixou de aparecer nos inventarios e o seu paradero segue sen aclararse, o que alimenta a sensación de expolio e esquecimento do patrimonio militar ourensán. O asunto combina perda material e dano á memoria colectiva de quen serviron na praza. Por iso, veteranos e responsables culturais reclaman respostas e unha investigación que determine responsabilidades.

A disolución do rexemento deixou un rastro de bens desaparecidos que, segundo o relato do propio Ramos, abarca desde fondos bibliográficos ata coleccións de armas brancas, guións, banderíns de compañía e o estandarte do batallón. Moitos deses obxectos foron parar a mans privadas ou dispersáronse no mercado, e só unha parte puido ser recuperada e depositada en institucións, como o Museo de Isabel la Católica en Figueirido e o pequeno espazo dedicado ao Zamora 8 na subdelegación do Ministerio de Defensa. A vaixela, con todo, destaca por tratarse dun conxunto numeroso e conservado en dependencias apropiadas, o que fai máis chamativo o seu extravío.

Antonio Castaño, que intentou evitar os saqueos e preguntouse en voz alta quen decidira levar consigo a singular peza.

O valor dalgúns recordos quedou precisamente en mans de particulares: Ramos relata como recuperou bandeiras que foran arriadas e abandonadas para seren queimadas, e como grazas ao tenente Hernáiz, entón sargento, puido salvar unha caixa de fotografías que permitiu completar un libro sobre o rexemento e alimentar a exposición conmemorativa. Esas recuperacións demostran que non todo se perdeu, aínda que si houbo decisións e desidia que facilitaron a dispersión de obxectos relevantes para a historia local.

A rehabilitación do cuartel de San Francisco para usos civís reavivou as queixas dos veteranos polos danos á memoria histórica do lugar. Entre as perdas materiais e simbólicas, sinalan a destrución dun mural alegórico da Infantería pintado en 1968-1969 no frontis da escaleira principal, unha intervención modesta pero significativa que lembraba os séculos de uso militar do edificio. Os antigos soldados aseguran que non houbo mala vontade expresa, senón falta de sensibilidade cara a elementos que deberían terse inventariado e protexido antes das obras.

O destino dos obxectos militares e cerimoniais adoita ser variado: algúns rematan en museos, outros en mans de oficiais que os conservan como recordo, e unha parte notable aparece en mercadiños como El Rastro de Madrid ou en tendas de antigüidades. No caso do Zamora 8, varios banderíns foron recollidos polos últimos capitáns e algún foi recuperado para actos de veteranos, pero a vaixela, polo seu volume e unicidade, formula unha pregunta distinta sobre a trazabilidade dos bens institucionais.

Fontes consultadas por este xornal sinalan que a procura debería pasar por revisar os arquivos da propia unidade, cotexar inventarios do Ministerio de Defensa e explorar coleccións privadas e establecementos de compravenda de material militar. Ademais, a colaboración entre veteranos, historiadores locais e a administración podería facilitar localizar pezas dispersas e, no seu caso, estudar a súa restitución ao ámbito público ou museístico. A recuperación non sería só un acto patrimonial, senón tamén un xesto cara ás xeracións que viviron a vida castrense en Ourense.

Por agora, a vaixela do Zamora 8 segue catalogada como extraviada e o seu achado depende da iniciativa institucional ou da casualidade de quen a recoñeza nun escaparate. Mentres tanto, os veteranos seguen reclamando que se esclareza que ocorreu cos bens do cuartel e que se evite que episodios semellantes volvan borrar anacos da memoria colectiva ourensá. A procura de respostas continúa, consciente do valor simbólico que ten cada peza recuperada.