La Intervención General de la Administración del Estado (IGAE), dependiente del Ministerio de Hacienda, remitiu ao xuíz da Audiencia Nacional que instrúe o denominado caso Koldo un informe, fechado o 2 de marzo, no que identifica irregularidades en adxudicacións realizadas por Adif e a Dirección General de Carreteras durante a etapa de goberno de José Luis Ábalos. O documento, que analiza un total de once contratos, detecta prácticas cuestionables na selección de adxudicatarios e en sucesivas modificacións que elevaron o custo das obras. A peza xudicial investiga a trama que rodeou ao exasesor Koldo García e afecta tamén á esfera de poder do que fora número tres do PSOE, Santos Cerdán.
Segundo o informe, tres dos contratos examinados, adxudicados a Acciona Construcción, S.A., ben en unión temporal de empresas con Ferrovial Agroman, S.A. ou de forma individual, comparten unha serie de deficiencias que chaman a atención dos auditores. Neses ditames técnicos apréciase que os criterios determinantes da adxudicación se basearon en valoracións subxectivas, o que en dous dos casos deixou diferenzas de puntuación que dificilmente podían compensarse coa valoración económica. Esa prevalencia de «xuízos de valor» sobre criterios cuantificables, apunta a IGAE, pode ter distorsionado a competencia entre licitadores.
Os interventores tamén subliñan que nos contratos revisados é a propia empresa adxudicataria quen decide o momento de inicio da execución, unha práctica que, segundo o informe, evidencia carencias na definición e control do proxecto. Esa demora na posta en obra adoita acompañarse da necesidade de tramitar modificacións do proxecto, que nos tres contratos sinalados implicaron un incremento do prezo próximo pero inferior ao 20%. A IGAE recalca que esas alteracións incumpren a normativa vixente sobre modificacións contratuais.
O informe detalla que a fórmula de valoración e a documentación técnica adxunta non xustifican suficientemente as subidas do prezo e que, en varios supostos, os cambios introducidos afectan directamente ao obxecto contractual, o que debería terse sometido a unha nova licitación ou a un procedemento específico de revisión. Para os auditores, a concurrencia de puntuacións subxectivas na adxudicación e posteriores ampliacións do alcance do traballo xera indicios de falta de transparencia e risco de favorecemento.
A remisión deste informe prodúcese no marco dunha instrución máis ampla sobre adxudicacións vinculadas ao entorno do exasesor, que xa prestou declaración ante o Tribunal Supremo en relación con outras pezas do caso. Fontes xudiciais confirman que a documentación entregada pola IGAE incorpórase ao sumario para que o xuíz valore se existen indicios suficientes de responsabilidade penal ou administrativa na conduta de quen interviron nos procesos de contratación.
No eido político, a causa xerou inquietude polo seu alcance e pola implicación de cargos próximos á cúpula do Ministerio de Transportes nese período. A investigación, por agora, céntrase en determinar se as deficiencias detectadas obedecen a erros técnicos e de xestión ou se responden a un patrón deliberado de concesión de vantaxes a determinados contratistas. A posible responsabilidade pode afectar tanto a directivos dos organismos contratantes como a altos cargos implicados na supervisión dos procesos.
Adif e a Dirección General de Carreteras figuran como organismos que autorizaron as adxudicacións obxecto de exame, mentres que as empresas sinaladas deberán responder agora ás cuestións que plantea a Intervención. O informe non limita o seu alcance ás tres adxudicacións referidas, senón que inclúe un total de once expedientes nos que se aprecian distintos graos de risco en materia de contratación. A Fiscalía e o xulgado serán os encargados de determinar se procede abrir dilixencias penais formais.
Fontes xudiciais lembran que a existencia dun informe da IGAE achega un análise técnica relevante pero non equivale a unha resolución definitiva sobre culpabilidade; o seu propósito é facilitar probas e criterios para a instrución. Mentres a causa avanza na Audiencia Nacional, a fiscalización de contratos públicos volve situarse no centro do debate sobre a xestión da obra pública e a necesidade de reforzar os mecanismos de control para evitar que as modificacións contratuais e os criterios subxectivos perxudicen a competencia e aumenten o custo para a administración.
