Kaja Kallas, alta representante da Unión Europea para a Política Exterior, propuxo este luns despregar unha misión europea ou unha iniciativa de Naciones Unidas para garantir a navegación polo estreito de Ormuz. A petición formúlose antes do Consello de Asuntos Exteriores que reúne aos ministros de Exteriores da UE en Bruselas, tras o peche temporal do paso por decisións iranianas motivadas polos ataques de Estados Unidos e Israel. Kallas alertou sobre o risco inmediato para o subministro enerxético mundial e subliñou a necesidade de respostas multilaterais rápidas. A medida busca evitar unha maior escalada e protexer rutas vitais de petróleo, gas e fertilizantes.
Nas súas declaracións previas á reunión, a responsable europea explicou que a intención é explorar alternativas que permitan manter o tránsito pola principal arteria marítima entre o Golfo Pérsico e o océano Índico. Sinalou que a situación foi consecuencia directa das tensións rexionais e que o seu impacto transcende o ámbito militar, afectando especialmente ao comercio enerxético. A proposta inclúe tanto a opción de ampliar o mandato de misións existentes como crear unha operación ad hoc baixo o paraugas da ONU.
A iniciativa enmárcase nos contactos diplomáticos mantidos este fin de semana co secretario xeral da ONU, António Guterres, co que tería explorado a posibilidade de replicar acordos similares ao mecanismo do corredor para cereais no Mar Negro. Kallas defendeu que modelos multilaterais poderían facilitar acordos prácticos para garantir exportacións críticas sen implicar unha intervención militar directa de potencias extrarexionais. O obxectivo é combinar seguridade marítima con garantías para o comercio civil.
Riscos para o subministro enerxético e alimentario
A alta representante chamou a atención sobre a concentración do tráfico de hidrocarburos que atravesa Ormuz e o seu destino maioritario cara a Asia. Segundo os seus cálculos, arredor do 85% do petróleo e do gas que pasan polo estreito diríxese a países asiáticos, o que subliña a dimensión global do peche. Ademais, advertiu do impacto que tería un peche prolongado na distribución de fertilizantes, materia esencial para a produción agrícola mundial.
«O peche do estreito é perigoso para os subministros de petróleo e enerxía cara a Asia, e tamén supón un risco grave para a chegada de fertilizantes e alimentos a outras rexións»,
Kallas xustificou a urxencia humanitaria da proposta ao recordar que a interrupción do paso pode repercutir en mercados agrícolas e xerar escaseza en países con sistemas alimentarios fráxiles. Na súa argumentación vinculou a seguridade marítima coa seguridade alimentaria, unha mensaxe dirixida tanto a socios da UE como a organismos internacionais. Sinalou que a coordinación coa ONU podería facilitar mecanismos de protección do comercio civil sen provocar unha escalada militar.
Alternativas operativas e cooperación
Entre as alternativas que a UE discutirá cos Estados membros figura a adaptación da operación naval europea no mar Rojo, coñecida como ‘Aspides’, cuxa misión principal é protexer o tráfico marítimo fronte a ataques hutíes. Kallas suxeriu que modificar o mandato de ‘Aspides’ para cubrir áreas adicionais podería ser a vía máis rápida e práctica se os países participantes están dispostos a asumir esa responsabilidade. Tamén valorou a opción de crear unha nova misión ou sumar á acción propostas plantexadas por Francia, como utilizar plataformas de coalición de voluntarios.
A responsable comunitaria admitiu que non será doado reunir o consenso necesario nin resolver as implicacións legais e loxísticas dun despregamento en Ormuz. Subliñou a importancia de medir capacidades, mandatos e riscos antes de adoptar decisións que impliquen presenza militar ou policial. Así mesmo, recoñeceu que a intervención nunha das rutas marítimas máis sensibles do mundo require garantías claras sobre a protección da navegación civil e a neutralidade da misión.
«Temos que facer máis para manter aberto o estreito; a prioridade é asegurar a navegación e evitar que o conflito financie unha maior guerra»,
O debate sobre a resposta europea chega nun contexto de escalada rexional onde a OTAN non actúa de forma directa en Oriente Próximo, segundo lembrou Kallas. A proposta intenta outorgar á UE e a la ONU un papel operativo e diplomático que contribúa á estabilidade do comercio global. En Bruselas, os ministros deberán valorar tanto a viabilidade técnica como a dimensión política das opcións plantexadas.
Fontes comunitarias indican que a discusión principal no Consello será como articular unha solución rápida que reduza o impacto sobre o mercado enerxético e os subministros alimentarios, sen precipitar confrontacións. A decisión final dependerá da disposición dos Estados membros a ampliar mandatos existentes, aportar recursos navais e coordinarse con Naciones Unidas e aliados internacionais. O resultado podería marcar un precedente sobre a capacidade da UE para responder de forma autónoma a crises marítimas de alcance global.
