A Axencia Internacional da Enerxía (AIE) anunciou este mércores a recomendación de liberar 400 millóns de barrís das súas reservas estratéxicas para mitigar unha posible escaseza derivada do conflicto no Golfo Pérsico e do bloqueo no tránsito polo estreito de Ormuz. A medida, que xa comezou a executarse por varios países membros, responde á necesidade de estabilizar o subministro e conter a volatilidade nos mercados petrolíferos. A decisión adopta-se nun contexto de crecente tensión xeopolítica en Oriente Próximo e coa vista posta en evitar un aumento brusco dos prezos que afecte a consumidores e empresas.
A AIE precisou que eses 400 millóns de barrís representan aproximadamente un terzo das reservas públicas que manteñen os Estados membros da axencia, que reúne 31 países. Ao sumar as reservas industriais e obrigatorias xestionadas polo sector privado, que a axencia cifra en uns 600 millóns de barrís, o volume liberado equivale a preto do 22,2% do total de existencias estratéxicas dispoñibles. Os responsables da organización subliñan que o despregue pretende cubrir unha perturbación inmediata do mercado, non substituír solucións políticas ou militares para garantir a libre circulación do petróleo.
Na rolda de prensa, o director executivo da AIE, Fatih Birol, explicou que a decisión foi adoptada por unanimidade e que o seu obxectivo é «paliar a perturbación inmediata dos mercados». Birol insistiu, con todo, en que a medida é un parche temporal e que a recuperación da normalidade esixe a reanudación segura do tránsito polo estreito de Ormuz, punto neurálxico para o subministro global de hidrocarburos.
A Alemaña foi o primeiro país europeo en activar a súa achega e, segundo Berlín, liberará 2,4 millóns de toneladas de cru, equivalentes a 17,6 millóns de barrís. A ministra de Economía alemá, Katherina Reiche, declarou que Alemaña responderá á petición da AIE e contribuirá con esa cantidade como parte do seu compromiso coa estabilidade enerxética internacional. Xapón, pola súa banda, anunciou que descargará reservas tanto públicas como privadas, unha acción que a primeira ministra Sanae Takaichi dixo que equivale a uns 45 días de consumo nacional, nun xesto deseñado para reforzar o subministro interior e aportar liquidez aos mercados.
A magnitude do movemento supera con creces operacións anteriores: a AIE despregou máis de 182 millóns de barrís tras o estalido da guerra en Ucraína en 2022, e Estados Unidos chegou a liberar ata 900.000 barrís diarios durante un período de tres meses aquel mesmo ano. Co volume anunciado agora, a axencia afronta a maior descarga de reservas petrolíferas de emerxencia da súa historia, unha medida que ilustra a gravidade percibida polos países membros ante as disrupcións en Oriente Próximo.
A AIE foi creada tras a crise do petróleo de 1973 co propósito de coordinar as políticas de emerxencia e esixir aos seus membros a conservación de suficientes existencias para afrontar shocks externos. Hoxe o sistema combina reservas públicas e privadas e suma arredor de 1.200 millóns de barrís distribuídos entre os seus Estados membros, que ademais están obrigados a manter un nivel mínimo de existencias para protexer o subministro en situacións de crise.
Para Europa, e en particular para economías altamente dependentes dos combustibles fósiles como Alemaña, a operación busca gañar tempo mentres se exploran solucións diplomáticas e de seguridade que permitan reabrir as rutas marítimas críticas. Os analistas advirten, con todo, que a inxección de cru no mercado aliviará a tensión a curto prazo, pero non substitúe a necesidade de diversificar os subministros e acelerar a transición enerxética para reducir a vulnerabilidade ante choques externos.
No ámbito doméstico as consecuencias poderían notarse nos prezos ao consumidor e en sectores sensibles ao custo dos combustibles, como o sector agrario e o transporte. Aínda que a liberación de reservas adoita actuar como cortalumes fronte a subidas bruscas, expertos consultados lembran que a volatilidade persistirá mentres se manteña a incerteza xeopolítica e que a normalización plena dependerá da estabilidade nas rutas de exportación e da resposta coordinada dos gobernos.
