Marisol Burón, nai de Marta Calvo, reclama hoxe que se cumpra a promesa parlamentaria de hai catro anos para tipificar a ocultación do cadáver e sancionar a reincidencia en asasinatos. A petición volve cobrar forza tras o crime de Francisca Cadenas en Hornachos (Badajoz), que reabriu o debate sobre como sancionar aqueles que fan desaparecer os restos das súas vítimas. O reproche de Burón diríxese tanto á inacción lexislativa como á frustración das familias que seguen sen respostas.
En marzo de 2022 o Congreso rexistrou un respaldo maioritario para estudar a inclusión destes supostos no Código Penal, con posicións enfrontadas sobre se deben enquistarse na cadea permanente revisable ou crearense figuras penais autónomas. Desde entón, lamenta Burón, as iniciativas non se cristalizaron e moitas familias seguen agardando que a lei avance.
«Pasaron catro anos e ninguén moveu nada para facer realidade o que se aprobou aquel día e incluír ese novo artigo no Código Penal»
A conmoción polas desaparicións e asasinatos nos que os restos non aparecen complica non só a investigación senón a posibilidade de reparación para os achegados. No caso de Marta Calvo, asasinada por Jorge Ignacio Palma, a ausencia de localización dos restos foi unha fonte constante de dor e de litixio xudicial.
Hai dous anos o Tribunal Supremo confirmou a imposición da cadea permanente revisable ao autor condenado pola morte de Calvo, un fallo que reavivou o debate sobre a ampliación dos supostos desa pena. Con todo, a petición de que a ocultación do cadáver quede expresamente tipificada segue bloqueada nos despachos e comisións.
Reapertura do debate tras un novo caso
O asasinato de Francisca Cadenas e a forma en que o seu corpo foi ocultado serviron de revulsivo para partidos da dereita, que desempolvaron un proxecto para ampliar a cadea permanente revisable incluíndo a ocultación do cadáver e a reincidencia. Os promotores argúen que esas medidas son necesarias para responder a crimes especialmente graves e garantir xustiza.
A esquerda, en cambio, mantén reticencias sobre estender a máxima pena como solución, e algúns grupos apostan por crear un delito autónomo que sancione a ocultación do cadáver sen convertelo automaticamente nun agravante dunha pena permanente. Entre as familias afectadas hai acordo na necesidade dunha reforma, pero non na vía para facelo.
Para Burón, a falta de claridade lexislativa e a demora son unha forma adicional de revitimización. Denuncia que cando os autores se negan a facilitar información sobre o paradero dos restos, as vítimas secundarias —pais e fillas— quedan atrapadas nunha espera interminable.
«É unha dobre e tripla revitimización»
Contexto xudicial e político
En España, a cadea permanente revisable é a pena máis alta contemplada e a súa aplicación foi obxecto de polémica desde a súa introdución. O reto actual para o lexislador consiste en compaxinar a resposta penal con garantías xurídicas e coa posibilidade real de dar resposta ás demandas das vítimas.
Os expertos consultados en debates previos subliñaron a complexidade probatoria en casos de ocultación do cadáver e a necesidade de ferramentas que permitan perseguir con eficacia esa conduta sen vulnerar principios procesuais. Tamén lembraron que a tipificación expresa facilitaría a investigación criminal e potenciaría medidas de protección para as familias.
Marisol Burón, que fixo da reivindicación da memoria e da xustiza a causa pública tras a morte da súa filla, advirte que non desistirá no seu empeño ata ver a lei en vigor. A súa voz súmase á doutras familias que levan anos reclamando respostas e cambios normativos para evitar que a desaparición de restos prive aos seres queridos dunha despedida digna.
A iniciativa parlamentaria que agora impulsa a dereita terá que superar o debate político e obter o respaldo suficiente para converter o acordo de 2022 nun cambio efectivo do Código Penal. Mentres tanto, as vítimas e as súas familias seguen agardando que a norma, cando chegue, contribúa a pechar feridas que a investigación e os tribunais non lograron curar por completo.
