Un equipo de investigadores da Universidad de Texas en Austin, en colaboración con Texas A&M, conseguiu sementar e colleitar cigróns en mesturas que conteñen un análogo do réxolito lunar, segundo un estudo publicado o 11 de marzo de 2026 na revista Scientific Reports. O experimento demostra que, coa incorporación de materia orgánica e microorganismos beneficiosos, é posible transformar ese substrato rochoso nun medio capaz de sostén de cultivos básicos, un avance que ten implicacións directas para as futuras misións tripuladas á Lúa. Os científicos elixiron a variedade de cigrón coñecida como ‘Myles’ polo seu tamaño e resiliencia, características útiles en contornas con espazo e recursos limitados, como unha base lunar. O traballo chega en paralelo aos plans da NASA para devolver astronautas ao satélite co programa Artemis II.
Os investigadores empregaron un análogo do réxolito lunar —un material sintético que replica a composición da superficie lunar— e mesturárono con materia orgánica e fungos beneficiosos para imitar as funcións que na Terra proveen os solos vivos. Aínda que o réxolito contén minerais aproveitables, carece de materia orgánica e da comunidade microbiana que facilita a nutrición vexetal, polo que o achegue biolóxico resultou clave para permitir a xerminación e o desenvolvemento das plantas. O experimento non só logrou que as sementes xerminasen, senón que tamén permitiu unha colleita, o que constitúe un fito nas probas de viabilidade de cultivos en substratos extraterrestres. O estudo detalla protocolos e proporcións de mestura que optimizaron o resultado en condicións controladas de laboratorio.
A decisión de empregar a variedade ‘Myles’ respondeu a criterios prácticos: o seu porte compacto e a súa tolerancia a condicións adversas facilitan o manexo en espazos reducidos e con recursos limitados, como os previstos en habitáculos lunares. As probas seguiron ciclos completos de crecemento desde a semente ata a colleita, e os investigadores controlaron variables como a humidade, a composición do substrato e a presenza de fungos simbióticos que melloran a dispoñibilidade de nutrientes. A pesar das melloras introducidas, as plantas cultivadas nas mesturas con réxolito mostraron un crecemento máis lento e un tamaño menor que os seus equivalentes en solo terrestre, o que apunta a un estrés fisiolóxico persistente. Os autores subliñan que converter po lunar en solo fértil require aínda máis axustes e tempo de adaptación.
Entre os problemas identificados figura a posible presenza de metais que, en certas concentracións, poden resultar tóxicos para as plantas, así como a falta da rede de microorganismos que na Terra procesan e mobilizan os nutrientes. Para contrarrestar estas limitacións, o equipo incorporou materia orgánica e fungos micorrízicos, que contribuíron a crear unha estrutura máis parecida ao solo e a facilitar a absorción de minerais. Segundo a comunicación do grupo, estas emendas non só melloraron a xerminación senón que tamén aumentaron a supervivencia e a produción nos ensaios. Non obstante, os resultados subliñan que a produtividade segue sendo inferior á dos solos convencionais.
A investigadora principal do estudo, Sara Santos, explicou que o principal reto non é tanto a ausencia de elementos nutritivos no réxolito, senón que este non funciona como un solo vivo: “Ao engadir compoñentes biolóxicos comezamos a reproducir as condicións que fan que o solo sexa operativo na Terra”, explicou en declaracións recollidas polos autores do artigo. Santos e o seu equipo sinalan que a enxeñaría de substratos e a introdución controlada de comunidades microbianas poden ser estratexias viables para producir alimentos en contornas extraterrestres, aínda que insisten na necesidade de máis probas para garantir a seguridade e a sostibilidade destes sistemas. As declaracións do grupo recollen tamén preocupacións sobre a hixiene e a xestión de patóxenos en circuítos pechados.
O avance ten relevancia práctica para programas espaciais que contemplan estadas prolongadas na Lúa ou a construción de bases autosuficientes, xa que reducir a dependencia de subministracións desde a Terra sería un beneficio estratéxico e económico. A agricultura in situ permitiría complementar dietas, reciclar nutrientes e mellorar o benestar psicolóxico das tripulacións con alimentos frescos. Con todo, pasar de cultivos experimentais en laboratorio a sistemas produtivos na superficie lunar implica superar retos de escala, radiación, gravidade reducida e loxística de transporte dos emendos necesarios. Os investigadores advirten que cada un deses factores pode alterar a eficacia das solucións desenvolvidas en condicións terrestres.
O traballo tamén plantea preguntas abertas sobre que procesos naturais poderían facilitar a conversión do réxolito nun medio cultivable sen depender excesivamente de insumos traídos desde a Terra. Entre as liñas futuras figuran a selección xenética de cultivares máis adaptados, o deseño de consorcios microbianos específicos e a investigación de tratamentos físicos ou químicos que neutralicen elementos tóxicos. Os autores defenden que un enfoque multidisciplinar, que inclúa agronomía, microbioloxía, xeoloxía e ciencia dos materiais, será imprescindible para avanzar. Así mesmo, abogan por ensaios en condicións máis próximas ás reais, incluídas cámaras de simulación con radiación e gravitación reducida.
En definitiva, a capacidade de xerminar e colleitar cigróns en mesturas con análogo de réxolito lunar representa un paso significativo pero non definitivo cara á agricultura espacial. Os achados amosan que a transformación de po lunar nun substrato produtivo é posible se se incorporan compoñentes biolóxicos axeitados, pero tamén deixan claro que quedan por resolver limitacións de produtividade, seguridade e escalabilidade antes de que os alimentos cultivados na Lúa poidan considerarse unha alternativa fiable para as misións tripuladas. O próximo reto para os científicos será trasladar estes resultados a sistemas pechados e condicións máis parecidas ás que atoparán os astronautas en futuras bases lunares.
