O Concello de Sada reclama ao Executivo central que «se loite ata o último céntimo» para impugnar calquera indemnización que os herdeiros de Francisco Franco puidesen reclamar tras a sentenza do 13 de marzo de 2026 que declara o pazo de Meirás propiedade do Estado. A petición prodúcese despois de que os tribunais considerasen que a familia non actuou como posuidora de boa fe, o que abre a vía a unha compensación económica. O goberno local, presidido por Benito Portela, non acepta que a devolución do inmoble peche a cuestión sen batalla xudicial. A controversia mestura agora o regreso do pazo ao patrimonio público coa disputa sobre posibles pagamentos aos herdeiros.
O alcalde sadense, Benito Portela, trasladou á opinión pública a postura do Concello: pedir ao Goberno central que explore todas as vías xurídicas para evitar unha indemnización. Portela considera que a vitoria nos tribunais sobre a titularidade do pazo non debe traducirse automaticamente en compensacións que, ao seu xuízo, resultarían inxustas. O Concello insiste en que calquera decisión sobre pagamentos debe debatirse e esgotarse nos tribunais.
Voces municipais lembran advertencias formuladas anos atrás. O concelleiro Francisco Montouto sinalou en 2018 o risco de aceptar a présunción de boa fe sobre a posesión do pazo e o seu diagnóstico citouse como antecedente da actual sentenza. Esa previsión alimenta a sensación, entre quen alertaran entón, de ter tido razón ante a resolución xudicial. Aínda así, o veredicto deixou un poso de insatisfacción entre sectores que esperaban que a devolución do inmoble pechase por completo a cuestión.
Reaccións do Executivo e do PSdeG
O Ministerio de Memoria Democrática anunciou desde o primeiro momento a súa intención de recorrer para evitar a asunción de pagos. O titular do departamento, Ángel Víctor Torres, trasladou que o Goberno «ía dar a batalla» en sede xudicial co obxectivo de que o Estado non tivera que afrontar indemnizacións. A postura do ministerio apunta a que a loita procesual continúa pese á sentenza de posesión.
«Ía dar a batalla»
O secretario xeral do PSdeG, José Ramón Gómez Besteiro, felicitouse pola sentenza que devolveu o pazo ao patrimonio público, pero matizou que a cuestión da indemnización debe discutirse. Desde o seu partido expresaron apoio ao recurso do Executivo co argumento de que a adquisición orixinal do inmoble estivo marcada por irregularidades. A formación agarda que o litixio que agora se plantea prospere e evite un desembolso económico.
A Xunta e o trasfondo xurídico
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, expresou a súa disposición a ir «da man» co Goberno central para estudar e, se procede, apoiar un recurso que impida o pagamento aos herdeiros. Rueda subliñou que, na súa opinión, a colaboración entre administracións foi determinante para recuperar a titularidade pública do pazo e que esa fórmula pode repetirse se existe viabilidade xurídica. Lembrou, ademais, que a Avogacía do Estado empregou documentación achegada pola Xunta no proceso de devolución.
No plano xurídico, a sentenza de marzo de 2026 apóiase no criterio de que a familia Franco non actuou como posuidora de boa fe, o que xustifica a reversión do inmoble ao patrimonio público. Ese mesmo fundamento abre a porta a discutir se procede indemnizar aos herdeiros pola perda dun ben cuxa adquisición foi, segundo a resolución, irregular. O debate dirimirase agora nos despachos de letrados e, posiblemente, nas instancias xudiciais superiores.
A pugna do próximo período será de carácter técnico e político: os equipos xurídicos do Estado e da Xunta deben avaliar a solidez dos argumentos para impugnar calquera pago en sede contencioso-administrativa. Se os recursos prosperan, o Estado evitaría custos; se non, poderíase abrir a vía a unha compensación cuxa cantidade aínda non se fixo pública. As partes implicadas manteñen, de momento, un discurso de cautela e determinación.
Máis alá dos aspectos legais e económicos, o caso de Meirás mantén a súa carga simbólica en Galicia e no conxunto de España. A restitución do pazo ao dominio público celébrase en amplos sectores, pero a posibilidade dunha indemnización aos herdeiros engade unha nova capa de debate sobre como resolver as consecuencias patrimoniais do pasado. Mentres tanto, Sada e as administracións implicadas anuncian que seguirán a loita ata esgotar as vías legais dispoñibles.
