O presidente do Goberno, Pedro Sánchez, anunciou este mércores en Madrid a posta en marcha dunha nova ferramenta bautizada como «Hodio» —a denominada Pegada de Odio e Polarización— destinada a cuantificar a presenza, a evolución e a amplificación dos discursos de odio nas plataformas dixitais. O anuncio produciuse na inauguración da primeira Cimeira Internacional contra o Odio, celebrada na Galería das Coleccións Reais, e a iniciativa persegue dotar á sociedade e ás institucións de datos públicos para esixir responsabilidades. Sánchez explicou que o sistema permitirá medir con criterios académicos o impacto deses contidos e facelos visibles para a cidadanía. O obxectivo é, segundo o Goberno, promover a rendición de contas das redes sociais e protexer entornos dixitais especialmente sensibles, como os que frecuentan menores e mozos.
A ferramenta, segundo describiu o mandatario, combinará análise cuantitativa con revisión experta para garantir precisión e representatividade nos datos. Preténdese que «Hodio» calcule non só cantos mensaxes de odio circulan, senón como se difunden, quen os amplifica e que efecto teñen na polarización social. O Goberno apunta a unha metodoloxía transparente e baseada en criterios académicos recoñecidos, coa publicación pública de resultados para que calquera cidadán poida coñecer a situación real nas principais redes. Ese escrutinio, dixo Sánchez, permitirá identificar responsables e avaliar respostas institucionais e privadas.
A presentación tivo lugar nun foro ao que acudiron expertos, vítimas de discursos de odio e representantes de distintos ámbitos que debatirán durante a cimeira sobre as consecuencias do fenómeno e as medidas para abordalo. O Executivo subliñou que a información que aporte «Hodio» servirá como base para deseñar políticas públicas e para que reguladores e plataformas acometan cambios nos seus mecanismos de moderación. Tamén se sinalou que a ferramenta pretende ofrecer un diagnóstico periódico, de xeito que se poida seguir a evolución temporal da polarización no espazo dixital.
Esta iniciativa era unha das medidas que o presidente xa había adiantado o pasado mes de febreiro no World Governments Summit de Dubái, dentro dun paquete máis amplo de regulación para grandes plataformas. Entre as propostas que acompañan á pegada figuran a prohibición do acceso de menores de 16 anos a redes sen sistemas efectivos de verificación da idade e a tipificación como delito da manipulación de algoritmos destinada a amplificar contido ilegal. O Goberno insiste en que son necesarias normas máis esixentes para evitar que as plataformas funcionen como espazos sen regras claras.
Na súa intervención, Sánchez advertiu de que o odio non nace de xeito espontáneo, senón que se alimenta e se instrumentaliza con fins políticos e comunicativos. Afirmou que o proceso adoita partir de estereotipos que converten colectivos en etiquetas deshumanizadoras e que, se non se combate, desemboca en discursos que enfrontan uns contra outros. Citou a idea, atribuída á activista Gisèle Pelicot, de que hai que inverter a vergoña e sinalar a quen se beneficia ou ignora o problema, apelando á responsabilidade pública. O presidente defendeu que visibilizar e cuantificar ese fenómeno é o primeiro paso para neutralizar o seu efecto social.
En termos técnicos, o Executivo adiantou que o sistema fará uso de algoritmos para detectar patróns de discurso de odio e de polarización, pero que eses análises estarán contrastados por equipos de expertos que revisarán e contextualizarán os resultados. O compromiso de transparencia inclúe a publicación da metodoloxía, os criterios de clasificación e os informes periódicos, coa intención de que académicos e sociedade civil poidan avaliar e replicar os achados. Fontes gobernamentais insistiron na necesidade de evitar sesgos e en garantir que a ferramenta respecte as liberdades fundamentais mentres identifica contidos que vulneran dereitos.
O anuncio despertou interese entre organizacións sociais e especialistas en políticas dixitais, que en moitos casos reclamaron instrumentos de medición fiábeis para cuantificar un problema que ata agora foi difícil de evidenciar con datos públicos. Non obstante, algúns expertos advirten sobre os retos técnicos e éticos que supón monitorar mensaxes en redes, especialmente no relativo á privacidade, á definición precisa de «odio» e á posible instrumentalización política dos informes. A cimeira acolle desde hoxe debates nos que se espera que estas e outras preocupacións sexan postas sobre a mesa por xuristas, tecnólogos e representantes de colectivos afectados.
O Executivo non fixo na cimeira unha data concreta para a entrada en funcionamento de «Hodio», aínda que comprometeu o desenvolvemento inmediato do proxecto e a colaboración con universidades e centros de investigación para axustar o seu deseño. Ademais, subliñou que os resultados faranse públicos para que a cidadanía coñeza en que medida se producen e amplifican discursos de odio no entorno dixital español. A posta en marcha forma parte dunha estratexia máis ampla para regular o ecosistema das redes e obrigar ás plataformas a rendir contas polo contido que acollen.
