Tania Mosquera Castro, investigadora, catalogou arredor de 190 motivos de arte rupestre en Cova Eirós, a cavidade arqueolóxica situada na parroquia de Cancelo, en Triacastela. O traballo, integrado na súa tese doutoral presentada o pasado luns na Universidad de Santiago de Compostela, achega nova luz sobre a cronoloxía e as técnicas destas manifestacións e amplía de forma notable o inventario coñecido ata agora. A tese foi cualificada con sobresaínte cum laude, o que subliña a relevancia científica do estudo para o coñecemento do arte parietal en Galicia. O achado reforza a singularidade de Cova Eirós como o único xacemento desta tipoloxía identificado na comunidade galega.
A tese, titulada «El arte parietal de Cova Eirós (Lugo, Galicia) y su integración en el fenómeno gráfico paleolítico», recolle a prospección exhaustiva das paredes interiores da gruta e unha revisión sistemática dos traballos previos, entre eles un estudo de 2013. A investigación comezou en 2020 e, ademais de volver documentar motivos xa coñecidos, incorporou numerosos exemplares que non se describiran anteriormente, o que explica o aumento do catálogo ata aproximadamente 190 motivos. A base documental inclúe debuxos, fotogrametría e unha clasificación tipolóxica que permite comparar as pezas entre si e con outros conxuntos peninsulares. A presentación na Universidad de Santiago supuxo a difusión destes resultados ante a comunidade académica galega e española.
A maioría das representacións identificadas son de carácter non figurativo: trazos, liñas simples e elementos abstractos que non reproducen directamente figuras animais ou humanas. Dentro dese conxunto aparecen tamén signos, formas recorrentes que se repiten en distintos puntos da cavidade e que poderían responder a códigos ou convencións gráficas. Unha parte menor do repertorio está adicada a zooformos; Mosquera recolle menos de vinte figuras con aspecto animal, algunhas representadas de forma bastante completa e outras fragmentarias, onde só emerxen cabezas, a liña do lombo ou as extremidades. De forma excepcional localizaron un par de antropomorfos, representacións humanas que completan a variedade iconográfica do xacemento.
O estudo presta especial atención ás técnicas empregadas na execución deses motivos, diferenciando entre pintura e gravado e detallando as modalidades observadas. No apartado pictórico aparecen pigmentos negros a partir de carbón e outras mesturas, aplicados nalgúns casos cos dedos, o que deixa pegadas táctiles e direccionais na superficie. No caso dos gravados, a autora documenta fendas realizadas con burís líticos que raspan a parede e tamén incisións producidas cos dedos en zonas de composición máis arxilosa. A combinación de procedementos aporta información sobre o repertorio técnico dispoñible para os grupos que ocuparon a cavidade.
A cronoloxía que propón a investigadora sitúa a maioría dos motivos en momentos finais do Paleolítico superior, concretamente en fases de peche do Magdaleniense e no tránsito cara ao Aziliense. Esta datación, apoiada en criterios estilísticos e técnicos, permite integrar Cova Eirós na secuencia rexional do arte rupestre peninsular e abre a porta a correlacións con niveis arqueolóxicos e faunísticos do entorno. Estabelecer ese marco temporal é clave para entender a relación entre as prácticas gráficas e os cambios culturais que se produciron na península ao final do Pleistoceno.
Un dos argumentos máis destacados da tese é a existencia de paralelismos formais con xacementos situados a decenas ou mesmo centos de quilómetros de distancia. Mosquera sinala coincidencias nalgúns motivos e solucións gráficas que se observan en cavidades ubicadas a 100, 200 kilómetros ou máis, o que suxire a circulación de repertorios simbólicos entre grupos de cazadores-recolledores. Esa observación reforza a idea de que non se trata de manifestacións illadas, senón de elementos integrados nun amplo fenómeno gráfico que abarcou boa parte da península ibérica.
A investigación tamén pon en valor a singularidade de Cova Eirós dentro de Galicia, unha comunidade na que ata agora non se se identificaran con claridade este tipo de arte parietal paleolítico. O traballo de campo levado a cabo desde 2020 incluíu a inspección minuciosa de todas as cavidades interiores e a catalogación sistemática de cada rexistro gráfico, o que permitiu ampliar sensibelmente o corpus e mellorar a súa documentación. O estudo, ademais de consolidar a relevancia do xacemento, serve como base para futuras investigacións estratigráficas e datacións directas que poidan confirmar as propostas temporais.
A defensa da tese e a cualificación obtida confiren visibilidade académica aos resultados e apuntan á necesidade de medidas de protección e difusión do patrimonio rupestre da zona. Para a comunidade científica e as administracións locais, a prioridade será garantir a conservación das superficies con motivos e promover novas liñas de traballo interdisciplinares que combinen arqueoloxía, arte rupestre e xeoquímica. Os datos publicados por Mosquera constitúen un paso decisivo para integrar Cova Eirós na rede de xacementos paleolíticos do norte da península e para comprender mellor as prácticas simbólicas dos seus ocupantes.
