Un equipo de investigadores da Universidad de Ámsterdam, liderado por Henkjan Honing, publica en marzo de 2026 na revista Current Biology unha revisión que sostén que a musicalidade humana ten raíces biolóxicas e non é só un produto cultural. Tras repasar dúas décadas de estudos en psicoloxía, neurociencia, bioloxía, xenética e cognición animal, os autores conclúen que existen disposicións cognitivas innatas que permiten percibir, producir e gozar de sons organizados. A evidencia máis chamativa procede de investigacións con neonatos: os bebés, sen instrución nin linguaxe, son capaces de detectar ritmos, preferencias melódicas e expectativas sobre o tempo e a altura tonal. Ese conxunto de achados impulsa a tese de que a capacidade musical responde en boa medida a unha arquitectura cerebral común entre os humanos.

A revisión aborda a musicalidade como un conxunto de compoñentes cognitivos interrelacionados en vez dun rasgo unitario. Segundo os autores, estas predisposicións emerxen espontaneamente nos primeiros meses de vida e obsérvanse en bebés de distintas culturas, o que reforza a idea dunha base biolóxica. O traballo non minimiza o papel da cultura: estilos musicais, instrumentos e prácticas sociais moldean e amplían esas capacidades, pero non as orixinan por completo. Deste modo, a música aparece como unha facultade humana con módulos que interactúan entre si e co entorno social.

As probas en recén nacidos son particularmente relevantes porque permiten separar o aprendido do innato. Estudos citados na revisión amosan que os lactantes responden a patróns rítmicos, distinguen contornos melódicos e anticipan cambios na duración e na altura tonal antes de dominar a linguaxe falada. Estas respostas obsérvanse en diferentes poboacións, o que suxire que certas estruturas musicais son universais ou, polo menos, moi estendidas. A detección precoz de regularidades sonoras explicaría por que a música resulta intuitiva para gran parte da humanidade.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Para explicar a evolución destas capacidades, os autores propoñen unha «hipótese multicomponente»: a musicalidade estaría formada por elementos como a percepción do pulso, o procesamento da altura, as expectativas rítmicas e a resposta emocional, cada un coa súa propia historia evolutiva. Algunhas pezas dese mosaico poderían ser antigas e compartidas con outros animais, mentres que outras terían emerxido ou especializado na liña humana. Esa visión permite entender por que a música pode apoiarse en procesos tan diversos como a sincronización motora, a memoria auditiva e a valoración afectiva.

O enfoque comparativo é clave na revisión: examinar primates, aves e outros animais axuda a identificar que rasgos son particularmente antigos e cales poderían ser exclusivos dos homínidos. Cando un compoñente da musicalidade aparece en humanos e en parentes próximos, resulta plausible que estivese presente nun antepasado común; cando se detecta só en humanos, convén investigar a súa aparición máis recente. Os estudos con animais, desde experimentos de percepción ata análises de conducta vocal, aportan perspectiva evolutiva aínda que non poden reproducir a complexidade cultural humana.

As imaxes e estudos neurobiolóxicos complementan o panorama: a investigación con técnicas como a resonancia magnética funcional revela circuítos parcialmente superpostos pero tamén vías específicas para o procesamento musical que difiren das do linguaxe. Esa constatación reforza a idea de que a música non é simplemente un «linguaxe con adornos», senón que implica redes neuronais con graos de especialización propios. Ao mesmo tempo, as interaccións entre música e fala explican solapamentos na atención, na memoria e na emoción.

As conclusións da revisión teñen implicacións prácticas na educación e na saúde: se existe unha predisposición biolóxica á musicalidade, a exposición temperá e a ensinanza musical poderían aproveitar ventás de desenvolvemento sensibles para potenciar habilidades cognitivas e sociais. Así mesmo, a evidencia apoia o uso da música en intervencións terapéuticas e de rehabilitación, onde a capacidade innata para procesar ritmo e tono pode facilitar a recuperación. Non obstante, os autores subliñan que a cultura segue a ser decisiva para determinar como se expresa e valora esa capacidade.

A revisión conclúe propoñendo liñas futuras de investigación: integrar datos xenéticos, estudos longitudinais do desenvolvemento e análisis transculturais máis amplos para precisar que elementos da musicalidade son universais e cales responden á historia cultural. O traballo da Universidad de Ámsterdam traza un mapa para entender a música como unha interacción complexa entre bioloxía e cultura e abre interrogantes sobre o papel que a música xogou na evolución humana.