«Antes de Nós» domina os Mestre Mateo en Lugo con 13 galardóns; Sirat suma 3

La gala dos Premios Mestre Mateo, celebrada en Lugo na noite do sábado, deixou unha lectura clara: o audiovisual galego premiou este ano a unha película que mira á memoria e á identidade. Antes de Nós, de Ángeles Huerta, foi a gran triunfadora cunha colleita de 13 premios, mentres que Sirat, vinculada a Oliver Laxe, obtivo tres distincións técnicas e a longametraxe. A cerimonia, conducida por Trisha Fernández e Federico Pérez, reuniu figuras públicas como a vicepresidenta do Goberno, Yolanda Díaz, o conselleiro de Cultura, José López Campos, e o actor Luis Tosar.

Gala e reparto de premios: unha sorpresa contundente

A apertura musical corréu a cargo de Xabier Díaz e as Adufeiras do Salitre cun tema que puxo a sala en pé e serviu de antesala a unha noite longa que terminou coa sorpresa maior: non foi a película de Laxe a máis premiada, senón a de Huerta. Segundo as actas da Academia Galega do Audiovisual, entregáronse 25 premios no total, e a distribución entre os títulos máis destacados resultou desigual pero reveladora.

«Sirat» levou o galardón á mellor longametraxe e tamén foi recoñecida pola súa banda sonora, obra de Kangding Ray, e polo son, premiado a Amanda Villavieja. Pero foi Antes de Nós a obra que colleitou premios nas categorías creativas e interpretativas: mellor dirección para Ángeles Huerta, guion para Pepe Coira, dirección de arte, fotografía, produción, montaxe, vestiario, maquillaxe e perruquería, e os premios de interpretación principal para Cris Iglesias e Xoán Fórneas.

Un dos momentos máis emotivos foi o recoñecemento póstumo a Mikel Insua, que se levou o premio á mellor interpretación masculina de reparto. A súa representante subiu ao escenario para ler o discurso no seu nome. No apartado feminino de reparto, o premio foi compartido por Luisa Merelas e Victoria Teijeiro. Esta última, no seu discurso, pronunciou unha frase curta pero contundente en nome das dúas:

«Non á guerra»

, e advertiu sobre a necesidade de premisos máis inclusivos e diversos.

Contexto: memoria, identidade e unha industria en crecemento

Que unha película centrada nun retazo vital de Castelao encabece a listaxe de premiados non é achega neutra: volve poñer o foco na memoria cultural galega nun momento no que a comunidade tenta reivindicar a súa historia a través do cinema. Desde as curtametraxes que nacen en festivais como Cans ata as longametraxes con percorrido internacional, Galicia segue a construír unha cadea de valor que pasa pola produción, a formación e a visibilidade exterior.

Non é a primeira vez que nomes como o de Oliver Laxe ou as producións galegas conquistan espazos fóra da comunidade, pero o triunfo masivo de Antes de Nós tamén reflexa un movemento interno: profesionais e institucións tentando darlle ao cinema galego unha voz propia e, ao mesmo tempo, competitiva. A presenza da presidenta da Academia, Lucía Veiga, lembrando a necesidade de defender os dereitos e a cultura galega, subliñou esa preocupación institucional pola proteción do sector.

Ademais dos principais galardóns, a gala serviu para recoñecer unha ampla mostra de producións locais: o vigués Alejandro Jato foi premiado pola súa curtametraxe «Curmán», que xa fora visibilizada en Cans; a serie «Weiss & Morales» trouxo a presença da directora viguesa Lucía Estévez; e o documental «360 curvas», dirixido por Alejandro Gándara e Ariadna Silva, colocou o cinema de non ficción no mapa da noite.

Repercusións e seguimento: ademais dos trofeos

Un dato non menor: as mulleres recolleron arredor do 70% dos premios desta edición, segundo os contidos oficiais. É un sinal que vai máis aló dos números; representa unha disputa por postos de decisión e visibilidade que no audiovisual galego comeza a reflectirse nos palmarés. A homenaxe a profesionais como a tradutora e asesora lingüística Rosa Moledo, recoñecida co premio de honra, demostra tamén o interese por premiar as traballadoras que sustentan a industria máis aló do foco do director ou dos intérpretes.

Políticamente, a gala non foi allea ao clima internacional: as reflexións sobre a guerra e as referencias ao discurso público —desde os condutores que aludiron á ameaza de figuras globais ata as declaracións de artistas— lembraron que o sector cultural tamén actúa como tribuna. O humor e a crítica non faltaron: un dos sketchs máis comentados foi a versión modificada de «Perla» de Rosalía, que satirizou a actitude das ‘estrelas’ do audiovisual.

Para as películas, estes recoñecementos teñen efecto inmediato e a medio prazo. O empuxe comercial e de circulación que dá un Mestre Mateo pode ser decisivo para a distribución en salas, festivais e plataformas; ademais funciona como carta de presentación para coproducións e apoios institucionais. En caso de Antes de Nós, a combinación de premios técnicos e de interpretación consolida á película como referente do ano e sitúa a Ángeles Huerta e ao seu equipo nunha posición favorable para próximos proxectos.

Queda por ver agora que efecto terá o palmarés na programación de festivais internacionais e na recepción do público galego. O sector, polo lado institucional, apela a continuar fortalecendo redes de exhibición e formación; e a sociedade, por vez primeira en moitos anos, parece interesada en ver como o cinema local conta as súas propias historias. Se Lugo foi a sede para unha noite de celebración, será Galicia enteiro o que debe aproveitar ese impulso para traducilo en traballo, emprego e máis cultura accesible para todos.