lunes, 16 de marzo de 2026 | Galicia, España
ÚLTIMA HORA Cielos despejados y máximas de 16 °C en O Grove: previsión para el lunes 16 de marzo
Galego Castelán

Así era la fauna Pleistoceno Superior en cuevas de Lugo: del oso de la caverna al rebeco o la hiena

Así era la fauna Pleistoceno Superior en cuevas de Lugo: del oso de la caverna al rebeco o la hiena

Durante cinco años, el investigador lucense Hugo Bal García ha analizado hasta 14.000 restos óseos encontrados en los yacimientos de Cova Eirós de Triacastela, Valdavara de Becerreá y A Valiña de Castroverde. A partir de estos restos ha identificado al menos 23 especies diferentes que formaban la fauna del Pleistoceno Superior, desde conejos y osos de las cavernas hasta ciervos, rebecos, bisontes, leopardos o hienas.

Los resultados forman parte de su tesis de doctoramiento, que lleva por título Estudio zooarqueológico de la ocupación del noroeste de la Península Ibérica durante el último período glacial, codirigida por Ramón Fábregas y Carlos Fernández. La ha defendido hace unos días obteniendo la calificación de cum laude.

Investigación en yacimientos clave

Hugo Bal, graduado en Historia por la USC y máster en Arqueología y Ciencias de la Antigüedad, participa desde el año 2016 en las excavaciones en Cova Eirós y desde 2023 en las de A Valiña.

CONTENIDO PATROCINADO
Playa Privada Salado Resort

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Para su tesis ha elegido estas dos cuevas junto con la de Valdavara, por ser «as que teñen unha presenza de humanos máis clara» y con el fin de ver cómo interactuaban con la fauna. Si bien los pone en relación con otros yacimientos de cara a una reconstrucción del conjunto de las Sierras Orientales.

Resultados y hallazgos principales

Los restos analizados -que en su mayoría, cerca de 8.000, corresponden a Cova Eirós– abarcan un período de entre 60.000 y 17.000 años de antigüedad.

El «agotador» trabajo realizado le permite «recalcar a importancia que teñen as Serras Orientais, non só para o estudo da fauna, senón para o Paleolítico en xeral, e poder ver que en realidade non é unha zona marxinal como se dicía sempre. Nós o que vemos é que si é un núcleo, porque temos unha ocupación case continua durante moito tempo e, o máis importante, temos unha comunidade biolóxica e humana que reflicte unha zona de tránsito», explica.

Tras apuntar que desde el valle del Nalón, en Asturias, hasta las Sierras Orientales no hay ningún yacimiento con fauna, indica que el principal resultado obtenido «é que non é unha fauna completamente cantábrica como se ten entendido, senón que é un punto intermedio entre a fauna do norte da península Ibérica e a fauna do interior.

Temos cousas aquí que non é habitual atopar no cantábrico como moitos coellos, especies alpinas como o rebezo ou a cabra e ata temos o porco espiño que no cantábrico aínda non se coñece no Pleistoceno, e que é unha especie máis do mediterráneo e da meseta», ejemplifica Bal.

Un mosaico de especies y reconstrucción climática

Según destaca, los grandes protagonistas, por número de restos, son el conejo y el oso de las cavernas, cuyos huesos se cuentan por miles, pero en general «hai moita fauna».

Solo considerando animales de más de cinco kilos, ha identificado 23 especies. «Por exemplo temos cervo e moito rebezo, algo que chama a atención porque é un animal que sempre está presente nos xacementos do Pleistoceno do norte da Península, pero en pouca cantidade, e aquí é predominante en Valdavara I», comenta.

En todo ese «crisol de especies» aparecen también caballos, bisontes, leopardos o hienas, entre otros.

La investigación llevada a cabo le ha permitido también reconstruir el clima de la época, que no distaba mucho del actual. «En xeral seguía sendo unha Galicia moi chuviosa, que é o que máis nos chamou a atención, porque no Pleistoceno o normal é atopar desertos secos e aquí seguía chovendo», reseña Bal.

Patrimonio paleolítico gallego

El lucense -quien continuará participando en prospecciones en Cova Eirós y A Valiña, entre otros yacimientos- puede asegurar fruto de su experiencia profesional que Galicia cuenta con un «patrimonio paleolítico moi rico e moi diverso», pese a lo cual «non está para nada na cultura popular».

Según dice, la pretensión del estudio realizado no es únicamente presentar unos resultados sino también que estos «se integren nun discurso máis amplo», de forma que «cando se fagan reconstrucións se conte sempre co que está pasando aquí, no noroeste».

¿Buscas una Inversión Segura?

Salado Golf & Beach Resort te ofrece la oportunidad de invertir en el Caribe con rentabilidad garantizada del 12% anual

Solicitar Información Ahora

Compartir esta noticia

S

Sofía Martínez

Periodista gallega especializada en información local y política. Licenciada en Periodismo por la USC. Redactora jefe de Galicia Universal.