Galicia rexistra hoxe un panorama que inquieta empresas, sindicatos e administracións: ao redor de 1.000 baixas diarias, máis de 323.000 casos contabilizados entre xaneiro e novembro, e unha prevalencia que sitúa á comunidade na cima do ranking nacional con 77 expedientes por cada 1.000 traballadores, fronte á media española de 58. A duración media desas ausencias tamén duplica a estatística nacional: 78 días en Galicia fronte a 43 días no conxunto de España. Son cifras que explican por que o absentismo se converteu nun verdadeiro buraco negro para o mercado laboral e as arcas públicas.
A radiografía dun problema complexo
Os números non enganan, pero non contan todo. A Autoridade Independente de Responsabilidade Fiscal (AIReF) descriu un fenómeno complexo e en parte estrutural, que a pandemia acelerou. En España rexistráronse máis de 9,2 millóns de baixas en 2025 cun custo para a Seguridade Social que ronda os 33.000 millóns de euros; en Galicia, o incremento tras a Covid-19 aproxímase ao 40%, tanto en volume como en duración media das ausencias. Non é unha racha passageira: a tendencia nacional continúa á alza, mentres na nosa comunidade apenas se mantén unha lixeira contención.
A AIReF debuxa ademais un perfil recorrente: traballadores con contrato indefinido, asalariados en empresas de tamaño medio ou grande e con salarios medios. Repítese con frecuencia a solicitude de baixas entre mulleres menores de 40 anos e na administración pública, mentres que os autónomos aparecen moito menos entre os que piden interromper a súa xornada por enfermidade. Outro elemento que chama a atención é o aumento das baixas por motivos de saúde mental en menores de 35 anos, e a concentración temporal: os luns rexistran o dobre de solicitudes que os venres.
Empresas de sectores clave de Galicia —a automoción e o gran complexo industrial que rodea Vigo, a naval, a alimentación e a industria química— avisan de consecuencias reais: alteración da produción, sobrecarga de turnos, custos engadidos por subcontratacións e, en casos extremos, perda de proxectos e investimentos. Segundo portavoces empresariais consultados, a proliferación de ausencias pasou a ser «a nova normalidade» en fábricas e centros loxísticos; unha expresión dura, pero que resume a inquietude de quen teñen que cuadrar plantillas e pedidos.
Causas discutidas e fronteiras borrosas
Un dos primeiros obstáculos para abordar a cuestión é diferenciar entre incapacidade temporal lexítima e absentismo impropio. A liña entre o exercicio dun dereito e o fraude adoita ser ténue: problemas de saúde reais mestúranse con situacións psicosociais, abuso explícito do sistema e convenios colectivos que, segundo críticos, desincentivan a reincorporación. Hai convenios que garanten o 100% do salario desde o primeiro día de baixa; outras empresas recorren a incentivos contrarios, como plusos por asistencia, e incluso hai quen recorre a detectives privados para investigar supostas simulacións. A variedade de respostas na propia patronal evidencia a complexidade do problema.
Os sindicatos, pola súa banda, resaltan factores que non poden reducirse a unha cuestión de disciplina laboral: precariedade acumulada, sobrecarga, desgaste físico e emocional, deficiencias na prevención e na xestión da saúde laboral, e unha maior sensibilización sobre os problemas de saúde mental. Segundo fontes sindicais, solventar o absentismo pasa tamén por mellorar as condicións de traballo e por reforzar a medicina preventiva e a atención primaria para que as baixas sexan realmente terapéuticas e non a única saída ante situacións laborais insostibles.
En Galicia, ademais, hai elementos estrutural
