Actualidade: Borges/tango: ¡che!, Compadrito, Que Ben o Temos Pasado

Os últimos acontecementos relacionados con borges/tango: ¡che!, compadrito, que ben xeraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

Os detalles que emerxeron revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. Borges e eu, recordo dun amigo futuro é un espectáculo producido polo sempre emprendedor e atrevido Salvador Collado no que a lembranza de Borges e o tango, a palabra e a música crean unha atmosfera que envolve. Hoxe, por borgiano e por tanguero, non escribirei o consabido artigo de crítica ao que acostumo e vou deixarme levar por algo de literatura atada a ese tango que é burlón e compadrito, que naceu tango e, como un berro, saíu do sórdido barrial buscando o ceo. Entón, ¡alá imos! A actriz arxentina Andrea Bonelli é a voz -ás veces falada; outras, cantada- que nos guía por un territorio onde os contos emerxen como raros diamantes, brillando entre sombras, entre climas que non se nomean, pero se senten. O seu dicir non é só interpretación: é invocación. Cada palabra que pronuncia semella xurdir dun lugar profundo, como se viese desde o mesmo centro dun labirinto. E é que neste espectáculo non se trata só de contar historias, senón de habitar os misterios que as sosteñen, de deixarse arrastrar polos seus pliegues, polas súas bifurcacións, polos seus silencios. Alí, nese mundo de pasaxes secretas e espellos enfrontados, preséntasenos o Borges do outro lado de Borges. Non o académico, non o erudito das bibliotecas infinitas, senón o que asómase ao abismo do inexplicable, o que se deixa fascinar polo que non pode ser dito por completo. É o Borges que intúe, que soña, que se perde a propósito. O que sabe que hai preguntas que non procuran resposta, senón resonancia. Non sei se os sendeiros se bifurcan ou se, máis ben, nos atopamos nese recuncho do soto ao que baixa Borges e contempla o Aleph. Pero o certo é que, desde os textos, xorde unha impronta que nos alcanza coa forza inmediata dalgunhas frases capaces de abrir véos nos horizontes da nosa existencia. Frases que non explican, pero iluminan. Que non resolven, pero acompañan. E todo iso, quizais, envolve o noso corazón cun sabor a tango. Porque si, hai tango. E non como adorno, non como fondo, senón como médula. O espectáculo concibido pola actriz alemá Hanna Schygulla -gran admiradora de Borges- entrelaza relatos do escritor arxentino con tangos populares como Volver, Uno, Cuesta abajo, La última curda, entre outros, e con música instrumental orixinal composta polo talentoso Peter Ludwig, interpretada magníficamente por Shino Onhaga ao piano e Cristina Chiappero ao violonchelo. ¡A música, Deus, a música! ¡Que seriamos sen a música! A proposta non é unha simple xuxtaposición de textos e cancións: é unha alquimia. Unha fusión que transforma cada elemento en algo novo, inesperado, vibrante. Hanna Schygulla, con toda a súa experiencia, traxectoria e sensibilidade, asume a dirección escénica cunha entrega que se percibe en cada xesto, en cada pausa, en cada transición. A súa mirada non busca ilustrar Borges, senón dialogar con el. Trátase non de explicar os seus contos ou os seus textos, senón de abrilos, de deixalos respirar, de permitir que se mesturen coa música, coa voz, co corpo, co silencio. Así, o espectáculo invítanos a mergullarnos no universo particular do autor de Ficciones, pero tamén na poesía do tango, na súa música, na súa melancolía, no seu desgarro e no seu filo. Volvémonos, por un instante, borgianos, bonaerenses e milongueiros. Sentámonos na penumbra do teatro e, sen movernos, viaxamos por pasaxes de tempo e memoria, por patios en sombra, por esquinas onde o destino se xoga nunha ollada ou nun punal… ¡Ai! ¡Que pasa co Negro e Martín Fierro! Os textos e a música se