2 investigadores españois desmontan mitos sobre gladiadores

Os últimos acontecementos relacionados con dous investigadores españois que desmontan mentiras xeneraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos vindeiros meses.

Os detalles que saíron á luz revelan unha situación complexa que require un análise detallado. A area suspiraba por sangue mentres os guerreiros, fornidos e ousados, vociferaban prestos a entrar no inframundo pola porta grande: «¡Ave César, os que van morrer saúdanche!». Vai que non se repetiu a escena nas películas; diabos, ata o propio Ridley Scott replicouna en ‘ Gladiator ‘. Non obstante, dous expertos españois sosteñen que a frase máis famosa dos filmes sobre a antiga Roma é en realidade unha mentira adornada con moita purpurina. «Pronunciouse, si, pero unha única vez. Os que a dixeron foron os condenados á morte noutro tipo de espectáculo: unha naumaquia, un combate naval. Así foi como saúdan ao emperador Claudio. Pero as fontes non acreditan que se utilizase nun espectáculo gladiatorio». Tras as voces hai dous estudiosos: Fernando Lillo Redonet, doutor en Filoloxía Clásica, e María Engracia Muñoz-Santos, historiadora e doutora en Arqueoloxía Clásica. Non responden ao unísono, sería imposible, pero piden a ABC que as súas declaracións sexan conxuntas; aquilo do ‘tanto monta, monta tanto Isabel como Fernando’. Ambos falan no ensaio: ‘Gladiadores, valor ante a morte’ (Desperta Ferro). «A da frase é un mito dos moitos que desmentimos no libro», afirman. Ainda que non é o único aspecto que analizan. A obra, acompañada dunha montaña de láminas a todo cor, afúndese en todos os ámbitos que orbitan arredor destes loitadores de lenda; desde a súa chegada ao ‘ludus’, ata a súa caída en desgracia. Pero hoxe tócalle preguntar aos sabios por eses mitos aos que se asemella Hollywood, e hai para elixir. Para comezar, aos coautores lles escama que os gladiadores morran a mans cheas nas películas. E é que iso era algo moi difícil na época. «Cando resultaba vencido, o público podía pedir un perdón que o organizador dos xogos adoita refrendar para estar ben cos espectadores», explican. A execución non beneficiaba tampouco aos lanistas, que facían presión para evitala; lóxico, pois investiran moito no seu adestramento. «Ao final, houbo períodos nos que predominou máis o indulto. No século I d.C. os espectadores eran máis propensos a perdoar a vida. A posibilidade de morrer era unha en dez. A partir do III d.C., reductívose», engaden. Só acaban de arrancar; a caza continúa. Outro dos erros é amosar a estes combatentes como homes definidos e hipermusculados. «Non, non eran rapaces de ximnasio. Era xente que se alimentaba de cereal e legumes. Chegaban a inxerir seis mil calorías diarias, segundo os datos obtidos polos restos óseos escavados na necrópole de Éfeso. Trataríase, por tanto, de persoas moi grandes e moi fortes», explican. Tampouco eran belos coma Adonis. A brega na area, o adestramento constante e os castigos corporais recorrentes pasábanlles factura. «Juvenal describe a un nunha das súas sátiras dicindo que estaba cheo de cicatrices e deformidades no rostro. Debemos pensar que serían persoas con feridas mal curadas, ósos fracturados, quizais coxoas…», engaden os expertos. E seguen, porque hai mentiras abondo para encher varios tomos. Lillo e Muñoz‑Santos recalcan que, aínda que se estendeu que non había gladiadoras, foron unha realidade na antiga Roma. «É curioso, pero a palabra ‘gladiatriz’ non aparece ata o século IV d.C. Foi entón cando se lles nomeou así. Pero si, había mulleres que loitaban, tanto gladiadoras como cazadoras. É un dos nosos capítulos favoritos, cremos que, cando o lector o descubra, verá que non todo é como lle contaron», ins