Análise: a Constitución e os Concellos

Os últimos acontecementos relacionados coa constitución dos concellos xeraron un intenso debate na opinión pública.

Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

O papel dos concellos e da Constitución

Os detalles que han saído á luz revelan unha situación complexa que require un análise detallado.

Cada 6 de decembro celebramos a Constitución, o marco de convivencia que garante os nosos dereitos, articula as nosas institucións e asegura a igualdade de todos os cidadáns.

Unha data que lembra que a Carta Magna é unha estrutura viva.

Nesa arquitectura institucional, os concellos desempeñan un papel decisivo: a primeira porta do Estado.

Cando un cidadán reclama un servizo básico, quen responde non é a administración dos debates parlamentarios, senón o seu concello.

Nesa proximidade, os principios constitucionais volvense cotiás e a igualdade mídese en servizos reais.

Por iso, o municipalismo é un pilar esencial do Estado social e democrático de dereito.

Unha proximidade que non sempre recibe o recoñecemento institucional que merece.

Os concellos xestionan servizos esenciais con marcos normativos deseñados noutro tempo: a Lei de Bases do Réxime Local, de 1985, e o sistema de financiamento municipal, de 2002.

Pero os municipios afrontan retos de hoxe: dificultade de acceso á vivenda ou a transición ecolóxica.

A fenda entre as necesidades dos veciños e os medios dispoñibles non pode seguir crecendo.

Desafíos actuais e autonomía municipal

A autonomía municipal recoñecida na Constitución é a garantía de que cada concello pode organizar os seus servizos con responsabilidade.

Pero esa autonomía débílitase cando se aproban normas sen diálogo previo ou se impoñen obrigas sen financiamento axeitado.

A taxa de lixo é un exemplo: unha regulación impulsada polo Goberno obrigou a todos os municipios a implantar unha medida que Europa non esixía na forma plantexada, xerando desigualdades.

O financiamento local tampouco se actualizou, aínda que o pidan todos os grupos políticos representados na FEMP.

Non é unha reivindicación ideolóxica!

A igualdade entre os españois esixe que os concellos dispoñan de recursos suficientes.

Como garantilos nun municipio grande e nun pequeno?

Como planificar investimentos se non se permite empregar os remanentes municipais?

Cooperación institucional e retos pendentes

A Constitución establece tamén a cooperación entre administracións.

A esa colaboración ten un espazo natural nas deputacións provinciais, cabildos e consellos insulares, que sosteñen a miles de localidades de menor tamaño que, sen o seu apoio técnico e financeiro, non poderían garantir servizos esenciais.

A súa función é clave para asegurar que ningún cidadán quede atrás por vivir nun entorno pequeno.

A cooperación articúlase tamén a través da FEMP.

Naceu para dar aos concellos unha soa voz e para que a pluralidade política non impedise o acordo institucional.

Representa aos 8.132 concellos e lembra que cada decisión estatal ten un impacto directo na vida das persoas.

Pero esa interlocución esixe espazos efectivos de diálogo.

A Comisión Nacional de Administración Local, órgano de cooperación entre o Estado e as entidades locais, non se convoca de forma ordinaria desde 2022.

Non é un formalismo: é o foro onde abordar o financiamento