O programa e os seus números esenciais
Galicia conta cun programa de cribado neonatal para detectar perdas auditivas en recén nados que funciona dende 2002 e que alcanzou cobertura total nos hospitais da comunidade unha década despois. Desde o inicio do programa, foron remitidos a diagnóstico 2.833 nenos, segundo os datos do propio programa. Entre 2012 e 2024 a incidencia detectada por este sistema sitúa a perda auditiva en 1,17 casos por cada mil nados.
A cifra acumulada de derivacións e a taxa por mil nacementos son indicadores relevantes para medir a capacidade do sistema para identificar problemas auditivos na etapa máis temperá da vida. En 2024, unha de cada cinco derivacións rematou confirmándose como hipoacusia, o que mostra que o cribado cumpre a súa función de filtrar posibles casos, aínda que tamén plantexa retos no seguimento e na precisión diagnóstica.
Que significan as derivacións e por que importan
Derivar un bebé a diagnóstico non equivale necesariamente a un diagnóstico definitivo. O cribado neonatal está deseñado para detectar sinais que requiren unha avaliación máis completa; algúns deses bebés serán descartados en fases posteriores, mentres que outros precisarán intervención precoz. A confirmación temperá dunha perda auditiva ten consecuencias directas sobre o desenvolvemento da linguaxe, a socialización e a aprendizaxe posterior.
Para as familias, o proceso abre unha carreira contrarreloxo: canto antes se identifique e se actúe sobre unha hipoacusia, mellores son as probabilidades de minimizar os seus efectos. Iso pode implicar seguimento audiolóxico continuado, adaptación de axudas auditivas ou entrada en programas de estimulación da linguaxe e rehabilitación. Desde a perspectiva do interese público, o valor do cribado está en reducir a desigualdade no acceso a eses recursos desde o primeiro mes de vida.
Logros, limitacións e desafíos na rede sanitaria
A implantación universal no sistema hospitalario galego é un logro en termos de equidade: garante que o primeiro filtro chegue á práctica totalidade dos nados en centros públicos. Non obstante, as cifras poñen de manifesto tamén áreas de mellora. A proporción de confirmacións entre as derivacións en 2024 suxire a necesidade de optimizar a calidade do cribado e dos canais de confirmación diagnóstica para reducir falsas alarmas sen perder sensibilidade.
Ademais, o camiño desde a derivación ata a intervención efectiva depende da capacidade de seguimento do sistema de saúde: citas de diagnóstico, accesibilidade a unidades de audioloxía pediátrica, listas de agarda e recursos de rehabilitación e logopedia. Nun territorio con dispersión poboacional como Galicia, a coordinación entre hospitais comarcais, centros de referencia e atención primaria é clave para que a promesa do cribado se traduza en tratamentos reais e a tempo.
Consecuencias para as familias e os profesionais
Para as familias, a chegada do cribado universal supuxo un punto de partida: a detección precoz ofrece unha fiestra de oportunidade para minimizar o impacto da perda auditiva. Para os profesionais sanitarios, implica responsabilidades engadidas na trazabilidade dos casos e na comunicación cos nais e pais, que precisan información clara e acompañamento desde o primeiro momento.
As unidades que atenden a hipoacusia infantil requiren non só tecnoloxía diagnóstica, senón tamén equipos multidisciplinares que inclúan pediatría, otorrinolaringoloxía, audioloxía, rehabilitación e apoio psicosocial. A coordinación con educación e servizos sociais é igualmente relevante para garantir a inclusión escolar e comunitaria dos nenos con perda auditiva.
Que queda pendente
Os números publicados poñen sobre a mesa prioridades claras: manter a cobertura do cribado, mellorar a precis
