A historia dunha saga empresarial galega que arrinca con capitais chegados de Cuba explica como empresas aparentemente sólidas poden ocultar problemas financeiros. Desde o tráfico de gando e a inversión en conservas ata a creación de grupos como Zeltia e Pescanova, a evolución familiar ilustra o salto do comercio local á presenza internacional e, simultaneamente, a distancia entre contabilidade e realidade. A traxectoria, que abarca desde finais do século XIX ata a saída a bolsa de varias firmas no século XX, suscita preguntas sobre a gobernanza e a transparencia nas empresas familiares.
Os recursos acumulados na illa de Cuba, sobre todo polo comercio do azucre e do gando, serviron de base para investir en industrias e bancos na Península. Eses fondos permitiron a unha familia de orixe estremeña consolidar negocios que despois tiveron impacto en Galicia e no conxunto de España. A combinación de actividade empresarial e mecenado marcou unha presenza social e económica prolongada.
Dese capital inicial beneficiáronse varias xeracións que diversificaron a súa actividade: desde a comercialización de carne en conserva ata a acuicultura e a industria farmacéutica. A historia destas empresas amosa como decisións empresariais temperás e conexións políticas e comerciais poden condicionar a expansión e o risco posterior.
De Cuba a Galicia: orixes e primeiras empresas
O capital foi reunido en gran parte por Marcos Fernández González, quen investiu os seus aforros no comercio de gando ao regresar de Cuba. O seu fillo, coñecido como Antón de Marcos (1876-1931), ampliou ese negocio e deixouno en herdanza aos seus tres fillos e a unha filla, que continuaron a actividade de tratantes e comerciantes de carne.
En 1935 os irmáns emprenderon a comercialización de carne en conserva desde Mérida e, durante a Guerra Civil, convertéronse en provedores do bando rebelde. Posteriormente, durante a Segunda Guerra Mundial, subministraron a forzas alemás, o que xerou beneficios que se reinvestiron en novas industrias e en doazóns filantrópicas por todo o país.
Entre as iniciativas empresariais derivadas deses recursos figuran a creación de Zeltia en 1939 e, en 1960, a fundación da empresa que acabaría como Pescanova. Outra rama familiar apostou pola diversificación agrícola e alimentaria: a empresa La Corchera Extremeña SA e a introdución do kiwi en España deron lugar ao que hoxe se coñece como Kiwi España SA.
Expansión internacional e o reto da transparencia
José María, formado como químico e cun MBA do IESE, fundou en 1986 PharmaMar, que décadas despois se integrou con Zeltia e chegou a cotizar en bolsa. Esa liña farmacéutica alcanzou visibilidade internacional durante a pandemia ao desenvolver un fármaco cuxo expediente foi inicialmente rexeitado pola Axencia Europea do Medicamento; a Comisión Europea, non obstante, permitiu considerar unha posible reavaliación do composto.
Manuel Fernández de Sousa incorporouse a Pescanova en 1977 e en poucos anos asumiu a dirección xeral; en 1980, con 29 anos, foi nomeado presidente. Baixo o seu mandato a compañía internacionalizouse e saíu a bolsa en 1985, transformándose nun referente no sector de produtos do mar e nun gran grupo multinacional.
Con todo, a imaxe de expansión e solvencia contrastou con problemas de fondo na xestión financeira. O caso lembra que a apariencia contable pode ocultar desequilibrios reais cando as prácticas de consolidación, a valoración de activos ou a xestión da débeda non reflicten a situación operativa.
Un legado con dobre cara
A familia deixou un legado complexo: por unha banda, empresas de peso na economía galega e española, empregos e inversións culturais; por outra, preguntas sobre a sost
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.