Un problema estrutural que vai máis alá das cifras
Que o emprego poida repuntar en termos xerais non garante que a recuperación sexa igualitaria. Fronte á mellora estatística global, existe unha realidade persistente: moitos traballadores de maior idade atopan maiores barreiras para reincorporarse ao mercado. Esa tensión entre crecemento do emprego e exclusión por idade plantea preguntas sobre a sustentabilidade social e económica da comunidade.
Envellecemento da poboación e mercado laboral: unha ecuación complexa
Galicia afronta un dobre reto: unha poboación que envellece e un tecido produtivo dominado por pemes e sectores estacionais. Esa combinación incrementa a probabilidade de que persoas con máis traxectoria laboral sufran desvantaxes engadidas. O problema non é só a falta de prazas, senón que os postos que se crean non sempre se adaptan ás necesidades destes traballadores: horarios ríxidos, esixencias físicas ou brechas dixitais que non se resolven con facilidade.
Un responsable municipal resume a cuestión así: non abonda con crear emprego; é necesario que ese emprego sexa accesible e aproveitable por quen leva anos no mercado laboral.
Máis aló do estigma: as barreiras reais
O denominado edatismo non é só prexuízo; ten manifestacións prácticas. As empresas adoitan priorizar perfís xoves para tarefas percibidas como dinámicas, hai custos de formación que as pequenas empresas se negan a asumir e os programas de emprego frecuentemente orientanse a colectivos que consideran máis reciclables. Ademais, as responsabilidades familiares, a saúde e a falta de formación dixital fan que a reinserción sexa máis difícil para moitos maiores.
Consecuencias para a economía local
Deixar fóra a un número significativo de traballadores veteranos supón perdas tangibles: desaproveitamento de coñecementos acumulados, aumento do gasto social e presións sobre as pensións e os servizos públicos. Para as empresas, a exclusión tamén é unha oportunidade perdida: a experiencia e a estabilidade laboral que achegan as plantillas máis maduras poden mellorar a produtividade e a resiliencia empresarial, especialmente en sectores que valoran o coñecemento local e a continuidade.
Que pode facerse: medidas con impacto real
As solucións requiren intervención coordinada entre administracións, empresas e axentes sociais. Algunhas vías a explorar inclúen:
- Programas de reciclaxe profesional adaptados a perfís sénior, con formación modular e compatible coas responsabilidades persoais.
- Incentivos fiscais ou económicos para pemes que readmitan ou contraten a persoas con máis anos de carreira.
- Iniciativas de emprego flexible que reduzan a barreira de horarios e desprazamentos, como xornadas compartidas ou teletraballo parcial.
- Recoñecemento formal da experiencia previa como crédito en procesos de validación de competencias.
- Campañas que visibilicen o valor engadido da plantilla sénior e contrarresten estereotipos nos procesos de selección.
Aprender doutras experiencias, pero actuando a escala local
En distintos territorios europeos impulsáronse alternativas eficaces: certificados de competencia para traballadores maduros, bonos de formación dirixidos exclusivamente a maiores dunha certa idade, e concursos públicos que primeen a contratación interxeracional. Nada diso se transfire de forma automática; require adaptación á estrutura produtiva galega, onde as microempresas e o emprego estacional pesan moito.
Unha chamada á política e á sociedade
A cuestión non é só técnica: implica decisións de prioridade política. ¿Quérese un mercado de traballo que deixe atrás a quen contribuíu durante décadas ou apostarase por unha estratexia inclusiva que combine crecemento coa inclusión social?
