Monte Neme, entre Carballo e Malpica, Touro e a escombreira de Rubiais (en Pedrafita do Cebreiro) figuran entre as catro instalacións de Galicia catalogadas como «perigosas» para o medio ambiente no inventario do Ministerio para a Transición Ecolóxica. A listaxe, creada en 2012 e actualizada por última vez en 2022, recolle presas e escombreiras con antecedentes de derrubamentos e alertas de colectivos ecoloxistas; no caso de Monte Neme rexistráronse dous colapsos, en 2014 e en xaneiro de 2026.
Que recolle o inventario e cales son as instalacións sinaladas
O inventario do Miteco, que pretende identificar balsas, presas e depósitos que supoñan un risco ambiental, inclúe en Galicia catro puntos considerados de atención prioritaria. Dous deles — unha escombreira e unha presa — sitúanse na antiga explotación de Monte Neme, unha ladeira de extracción de áridos moi visible na costa coruñesa e que durante anos foi obxecto de queixas veciñais e mobilizacións pola afección paisaxística e pola inestabilidade dos seus vertedoiros.
Outra das entradas corresponde a instalacións no concello de Touro, no interior, onde os residuos de explotacións mineiras históricas acumulan metais pesados e materiais que, ante a falta dun tratamento axeitado, poden lixiviarse coas choivas. A listaxe complétase coa escombreira de Rubiais en Pedrafita do Cebreiro (Lugo) e cunha mina que foi pechada nos anos oitenta e que, segundo o inventario, figura tamén polo risco que a súa reapertura podería implicar se non se abordan as estruturas de depósito existentes.
Non é a primeira vez que se alerta sobre a perigosidade destes vestixios. O inventario, promovido polo Goberno central, apoíase en criterios técnicos —desde o volume de residuos ata a proximidade a núcleos poboacionais e cursos de auga—, pero a actualización de 2022 incorporou ademais informes tras episodios de afundimento e denuncias de organizacións ambientais.
Antecedentes e a vella pegada da minería en Galicia
Galicia arrastra unha longa historia mineira. Desde explotacións de pequena escala para materiais de construción ata xacementos metalíferos que tiveron o seu apoxeo en décadas pasadas, a actividade deixou tras de si paisaxes transformados e legados perigosos. Moitas canteiras e minas pecháronse nos anos oitenta e noventa cando a caída da demanda e a regulación puxeron fin a explotacións marginais; os residuos quedaron onde estaban.
En zonas como Monte Neme, que limita coa ría de Malpica, a combinación de pendentes pronunciadas e choivas intensas converte as escombreiras en potenciais focos de erosión. Os derrubamentos de 2014 e o incidente de xaneiro de 2026 lembran que a memoria xeolóxica e a acción do clima poden desencadear colapsos con consecuencias en concas e poboacións próximas. Segundo fontes achegadas a colectivos ecoloxistas, o temor principal é a contaminación de acuíferos e cursos de auga que abastecen tanto o consumo humano como a agricultura local.
A Trascatapulta de 2019 en Brasil ou as sucesivas alertas internacionais sobre a seguridade de presas de relaves puxeron sobre a mesa a necesidade de revisar estruturas antigas. En Europa existen directrices e a normativa comunitaria obriga a avaliar e, cando proceda, a rehabilitar estes depósitos; con todo, a aplicación práctica en Galicia atópase con limitacións orzamentarias e cun enredo administrativo entre concellos, Xunta e Estado.
Repercusión local e medidas que se plantexan
A inclusión no inventario non é en si mesma unha orde de intervención inmediata, pero si activa a alerta e obriga a que as administracións impl
