Monte Neme, Touro e os depósitos de Rubiais en Pedrafita do Cebreiro figuran entre as catro instalacións mineiras de Galicia catalogadas como “perigosas” polo Ministerio para a Transición Ecolóxica no seu inventario oficial. O listado, creado en 2012 e revisado por última vez en 2022, incorpora presas e escombreiras que provocaron derrubamentos e levantaron a alarma de colectivos ecoloxistas; dous deses derrubamentos ocorreron en 2014 e en xaneiro deste ano, respectivamente.
Estado das instalacións e riscos inmediatos
A catalogación como ‘perigosa’ non é unha mera etiqueta administrativa: refírese a elementos con capacidade de xerar un impacto significativo sobre o medio físico e as persoas en caso de fallo estrutural. En Monte Neme, entre os concellos de Carballo e Malpica, conviven balsas e escombreiras asociadas a unha antiga explotación de áridos cuxa inestabilidade fíxose palpable con dous episodios de desprendemento, un en 2014 e outro en xaneiro de 2026. Fontes municipais e técnicos da zona describen movementos de masa que volveron reabrir o debate sobre a vixilancia e o mantemento destes depósitos.
No caso de Touro, o inventario inclúe residuos derivados de antigas labores mineiras que levan anos no punto de mira polo seu potencial de contaminación hidroxeolóxica. Á falta de confirmación oficial sobre actuacións concretas para o seu selado, organizacións ambientalistas levan tempo reclamando inspeccións sistemáticas e plans de remediación financiados polos titulares das concesións ou pola administración cando estes non existen ou están en mans de empresas disoltas.
A nota sobre Rubiais, no municipio lucense de Pedrafita do Cebreiro, engade outra dimensión: trátase dunha mina pechada nos anos oitenta que, segundo a documentación que figura no inventario, mantén residuos capaces de afectar cuncas e vías fluviais nun territorio marcado por fortes pendentes e redes de pequenos regatos que desembocan en vales máis poboados. En paralelo, a relación ministerial menciona unha presa adicional cuxa localización non sempre aparece delimitada con precisión nos rexistros accesibles publicamente, o que complica a priorización das medidas.
Antecedentes: minería, paisaxes e polémicas en Galicia
A presenza mineira en Galicia ten profundas raíces históricas e económicas. Non é a primeira vez que a reapertura ou o abandono de explotacións provoca tensións entre intereses económicos e protección ambiental. Proxectos recentes —e nalgúns casos frustrados— amosaron a sensibilidade social arredor de calquera iniciativa que poida alterar a paisaxe ou poñer en risco acuíferos. Cómpre lembrar episodios de mobilización veciñal e de denuncia por parte de colectivos ecoloxistas en comarcas onde a memoria colectiva aínda conserva imaxes de trincheiras, canteiras e balsas que marcaron ladeiras e ribeiras.
O propio inventario do Ministerio, nado en 2012 e actualizado en 2022, foi unha resposta administrativa á necesidade de mapear e priorizar instalacións que requiren vixilancia ou intervención. Con todo, técnicos e ONGs sinalan que unha lista é o primeiro paso: fai falla orzamento, coordinación interadministrativa e, sobre todo, claridade sobre quen asume a responsabilidade técnica e financeira de cada actuación. Na práctica, a tipificación como risco ambiental non sempre se traduce en actuacións inmediatas.
Repercusións locais e próximos pasos
Nos concellos afectados, a reacción oficial foi diversa: desde promesas de intensificar as inspeccións ata recordatorios sobre
