O Concello de Culleredo impulsa unha limpeza simbólica do espazo público que combina revogacións de honras concedidas durante a ditadura con cambios no nomenclátor local. A proposta, avalada por un informe do departamento de Cultura e polos traballos do historiador municipal xubílado Carlos Pereira, elevarase ao pleno o próximo 31 de marzo para debater a retirada de distincións e o renomeamento de dúas vías.
A decisión municipal e a proposta ao pleno
O goberno local, encabezado por José Ramón Rioboo, presentará unha moción que propón quitar a condición de fillos adoptivos a dúas figuras vinculadas ao franquismo: Ricardo Catoira Garaboa, nomeado en 1955, e Diego Salas Pombo, distinguido en 1945. O expediente municipal sostén que ambos mantiveron responsabilidades e vínculos co aparato do réxime que xustifican a revogación de honras en aplicación da Lei de Memoria Democrática.
En paralelo, o Concello plantexará cambiar o nome de dúas rúas con conexións directas a episodios represivos: a actual rúa Sanjurjo de Carricarte —en O Burgo— pasaría a chamarse rúa Párroco José Ferreiro, en resposta a unha solicitude veciñal para recoñecer a labor social do cura; e a vía dedicada a Narciso Pardo, en Liñares, proporase renomear como rúa Tolerancia, nun xesto explícito cara a valores democráticos.
«Debemos deixar de honrar aos que representaron a represión e dar paso a referentes que de verdade nos representen a todos e todas», expresou Rioboo.
A iniciativa municipal non é meramente retrospectiva: os promotores defínena como un acto de reparación e dignidade dirixido a veciños e familias que sufriron a represión, e como unha maneira de axustar a simbología pública aos principios de convivencia actuais.
Raíces históricas e memoria local
Os cambios proxectados descansan en feitos concretos consignados por Cultura: o expediente recolle, por exemplo, a actuación de Eduardo Sanjurjo de Carricarte como vocal ponente en tribunais militares que procesaron veciños de Culleredo en consellos de guerra sumarísimos. No caso de Narciso Pardo, o seu perfil como dirixente falangista e o seu papel en sesións municipais que celebraron homenaxes ao réxime aparecen como motivos para o renomeamento.
A figura de Ricardo Catoira adquiriu especial relevancia pola súa proximidade persoal a Francisco Franco; segundo a documentación municipal, acompañou ao ditador desde a Guerra Civil, foi testemuña do testamento de Franco e unha peza clave na xestión do Pazo de Meirás. A sentenza que devolveu o pazo ao patrimonio público situou de novo a Catoira no centro do debate sobre quen administraron e lucraron con bens vinculados á familia Franco.
Por outra banda, a traxectoria de Diego Salas Pombo inclúe cargos como gobernador civil e procurador en Cortes, e no expediente sublíñase que votou en contra da Lei para a Reforma Política en 1976, o texto que abriu o proceso de transición. Ese dato, lembran responsables municipais, ilustra que a homologación simplista de figuras franquistas baixo a etiqueta de «a transición» non sempre reflicte a realidade das súas actuacións.
A sensibilidade local está alimentada ademais por episodios recentes: o pasado verán Culleredo celebrou a recepción dos restos de dous guerrilleiros antifranquistas —<
