Do proxecto Bata ao Comando Igualdade para promover o feminismo en Vigo e con delegacións en Portugal e Marrocos

Alumnos e docentes do IES Alexandre Bóveda participantes no proxecto Bata. / Jesús de Arcos

Todo empezou en 2009 con unha profesora Chis Oliveira no IES Alexandre Bóveda de Vigo. Iba polas aulas e polo corredor coa súa bata de cadros posta, si, a bata que as nais e as avoas se poñían e aínda se poñen agora para facer as tarefas do fogar ou para ir á leira a colleitar unhas leitugas ou dar de comer ás galiñas.

¿Para que? Para «visibilizar» o traballo doméstico, silenciado e non remunerado das mulleres que formaban parte das familias dos seus alumnos. Mulleres que non tiñan dereito a vacacións nin a xubilación. Nin a un salario nin a unha pensión.

O orixe do Proxecto Bata

Nun momento no que se falaba de «loita de sexos», Oliveira buscou «a conexión emocional» que implicaba a bata para sensibilizar aos máis novos nas desigualdades dunha metade da poboación. Foi a fórmula clave para «vencer as resistencias que entón había e aínda hai contra o feminismo», explica a promotora desta experiencia.

Os seus paseos en bata deron resultados. Moitos imitárona.

Cincocentos profesores e alumnos sumáronse no instituto ao Proxecto Bata e os traballos exposíanse nos corredores do centro. Na clase de Literatura, facíase poesía e composicións arredor da bata e na clase de Matemáticas monetizaron o traballo tan pouco valorado das mulleres das súas familias.

Recoñecemento e expansión

O éxito transcendeu as paredes do Alexandre Bóveda, os medios de comunicación, por suposto FARO DE VIGO tamén, fixéronse eco e o Ministerio de Educación concedeu ás súas promotoras o premio Irene, destinado a recoñecer proxectos educativos que contribúen a previr e erradicar as condutas violentas e a promover a igualdade e a cultura da paz, procurando o desenvolvemento de estratexias de convivencia igualitaria entre homes e mulleres, no ámbito educativo.

A iniciativa foi contaxiosa. Chamaban a Chis Oliveira e ás súas compañeiras doutros centros para convidalas a contar a experiencia e así poder copiala.

Chis Oliveira aceptaba todas as propostas que podía e só pedía unha cousa: que as profesoras foran acompañadas de dez alumnos que participaran no proxecto. A implicación dos estudantes foi a clave do éxito: «Dámoslles voz aos mozos, era un proxecto horizontal, os alumnos escoitaban con máis ganas e pracer a xente da súa idade que a outros docentes».

— Promotora do Comando Igualdade

Nacemento do Comando Igualdade

Vendo a savia nova, observando que abonaran o terreo e comezaban a xerminar as sementes da igualdade, Chis Oliveira e as súas compañeiras decidiron que o Proxecto Bata non podía morrer, pero reformulárono. E así naceu o Comando Igualdade no IES Alexandre Bóveda.

Pero xa non é o único. Hai Comandos Igualdade en toda Galicia, e especialmente na provincia de Pontevedra, pero tamén en Zaragoza, Toledo, Madrid, Granada e incluso en Aluzema (Marrocos) e en Lisboa (Portugal).

E ata alí viaxaron Chis Oliviera e Priscila Retamozo, que comezou como alumna do Comando e agora é unha das súas máximas exponentes e promotoras do proxecto, a formar a docentes para explicarlles que podían facer no marco do Comando.

Obxectivos e retos actuais

O obxectivo é «sensibilizar á xuventude en torno á igualdade real entre mulleres e homes» e transmitir valores de igualdade, equi