Dos filmes con sello lucense marcan la gala dos Mestre Mateo en Lugo

La cidade amurallada viviu este sábado, 21 de marzo de 2026, unha noite de celebración do cinema galego. A gala dos XXIV Premios Mestre Mateo, organizada pola Academia Galega do Audiovisual, deixou dous protagonistas con pegada lucense: Antes de Nós, escrita polo rabadés Pepe Coira e protagonizada polo lugués Xoán Fórneas, e Sirat, a cinta do ancarés Oliver Laxe. A primeira se alzou como a grande vencedora en termos de volume de premios; a segunda, coa súa poética e visión, colleu os galardóns centrais da noite.

Triunfo e récord compartido: a noite de «Antes de Nós»

Non pasou desapercibido que Antes de Nós acadase un total de 13 Mestre Mateo, cifra que iguala o récord histórico conseguido por Dhogs, de Andrés Goteira. Foi unha vitoria en toda regra: categorías técnicas e artísticas caeron para unha produción que, segundo o equipo, busca retratar figuras e momentos fundamentais da memoria galega. O propio autor do guion, Pepe Coira, recibiu por segundo ano consecutivo o premio ao mellor guion, un recoñecemento ao traballo de documentación e á dramatización da figura que inspira a película.

Na sección interpretativa tampouco faltaron trofeos para a produción lucense. Xoán Fórneas foi recoñecido coa estatuíña ao mellor actor protagonista, unha satisfacción para a cidade de Lugo e para Rábade, de onde procede o guionista. A dirección do filme furó entre a competencia e levou o galardón acadado pola súa autora, unha realizadora asturiana que recolleu así o seu segundo Mestre Mateo, sinal inequívoco de que o audiovisual galego segue abrindo espazo para voces do exterior que traballan desde Galicia.

A gala non estivo exenta de momentos inesperados. Un dos episodios máis comentados foi o triunfo compartido no apartado de interpretación feminina de reparto, onde actrices do elenco de Antes de Nós foron recoñecidas de forma consecutiva, propiciando un dos aplausos máis sonoros da noite. Ao longo da xornada, a presenza feminina foi especialmente salientable: das 16 categorías principais, 11 premios foron recollidos por mulleres, un dato que reflicte unha transformación tamén no tecido profesional do audiovisual galego.

«Sirat» e a aposta por un cinema de autor

Mentres tanto, Sirat, a película de Oliver Laxe e dobremente nominada aos Oscar, levou o premio á mellor longametraxe, o que a converteu no outro grande fito da noite. Ademais deste trofeo estrela, a película sumou recoñecementos á creatividade técnica: mellor música orixinal para Kangding Ray e mellor son para Amanda Villavieja, selos que subliñan o valor do traballo sonoro e da composición na construcción da súa atmosfera cinematográfica.

Non é a primeira vez que Oliver Laxe acapara atención internacional e local; a súa forma de entender o filme como espazo experimental e ritual seguiu facendo escola entre espectadores e críticos. Durante a gala, o autor deixou entrever proxectos futuros e intencións creativas que fan pensar nun percorrido que non renuncia ao risco: nos corrillos da Cidade amurallada comentábase a súa mellora en termos de pintura sonora e dunha narración que privilexia a imaxe e o tempo.

Contexto: o peso crecente do audiovisual galego e a pegada lucense

Nos últimos anos Galicia consolidou unha industria audiovisual que combina propostas de autor con producións de maior alcance. Este fenómeno observouse tamén na xeografía: desde A Mariña ata O Courel, pasando por locais como Rábade e Lugo, o talento lucense foi clave en proxectos que agora recollen premios e distribución. Non é casual; a comunidade acadou infraestruturas, fondos e unha maior profesionalización técnica que se traduce en candidaturas e estatuíñas nas grandes citas autonómicas.

Cabe recordar que os Mestre Mateo teñen historia como escaparate e como afirmación de identidade. Igualar un récord como o de Dhogs é acontecemento máis simbólico ca anecdótico; fala do momento de madurez dunha industria que sostén tanto a pequena película biográfica como o filme de autor con ambicións internacionais. A presenza lucense nesta edición non foi só de nomes: tamén 360 curvas, o documental producido por creadoras lucenses e premiado como mellor documental, amosa como o territorio aporta contidos e mirada.

Ao mesmo tempo, a gala serviu para lembrar perdas. Un dos momentos máis emotivos foi a entrega póstuma dun Mestre Mateo a un actor falecido este ano, quen recibiu a lembranza e o afecto de compañeiros e familiares na sala. A representante do intérprete resumiu o sentimento compartido pola profesión:

«Miquel deixounos moi cedo e hoxe estaría inmensamente feliz por celebrar esta profesión que tanto amaba»

Repercusións e o que queda por vir

O impacto inmediato destes premios Tradúcese en visibilidade: distribución, fichaxes e, sobre todo, novos plans de financiamento e exhibición. Produtoras locais esperan que os recoñecementos incrementen a presencia das películas en festivais e no circuito comercial, e as institucións culturais toman nota para continuar reforzando apoios. Para Lugo e a provincia, o éxito de Antes de Nós e a presenza de artistas como Xoán Fórneas funcionan como imán para estudantes, profesionais e visitas culturais que conectan cine e territorio.

De cara ao futuro, dous aspectos parecen claros. Por unha banda, que a profesionalización e o talento local seguen facendo do audiovisual galego unha aposta crible nos circuítos estatais e internacionais. Por outra, que a visibilidade das mulleres no sector —reforzada esta noite en Lugo— abre unha nova fase menos heteroxénea e con máis pluralidade de voces. A cidade amurallada devolveu á comunidad, en forma de aplausos e premios, o investimento humano e creativo que leva anos a medrar. No medio do rumor da noite, moitos volveron a casa coa idea de que, se houbo unha velada na que Galicia brillou dende Lugo, foi precisamente esta.