A arte de gobernar en minoría: cando os orzamentos se converten nunha cuestión de supervivencia

A política municipal galega vive, de xeito recorrente, un pulso case teatral cada vez que se aproban as contas anuais. Lonxe de ser un simple trámite técnico, a votación dos orzamentos eríxese como o exame definitivo para os equipos de goberno que non dispoñen de maioría absoluta. O recente episodio no Concello de Santiago non é unha anomalía, senón a manifestación dun patrón establecido: a procura de apoios puntuais a cambio dunha tregua política que evite unha crise institucional inmediata.

Unha estratexia de alto risco cun manual non escrito

A mecánica é coñecida por todos os actores involucrados. Un alcalde ou alcaldesa, á fronte dunha coalición ou un partido en minoría, presenta unhas contas que sabe que non serán aprobadas por si sós. Nese momento crítico, despregase un complexo xogo de negociacións. A estratexia non consiste necesariamente en lograr un apoio explícito e programático ás cifras presentadas, senón en conseguir unha abstención ou un voto favorable que, na práctica, se interprete como un respaldo á continuidade do goberno. É unha aposta arriscada onde se intercambia estabilidade a curto prazo por unha débeda política futura, e onde o fracaso significa, case invariablemente, a convocatoria de eleccións.

Este fenómeno trasciende cores políticas e xeografías, converténdose nun síntoma da fragmentación do voto e da dificultade para construír maiorías estables no ámbito local.

Este escenario plantea preguntas de fondo sobre a saúde democrática. ¿Gobernar deste xeito, ó bordo do precipicio cada exercicio, permite desenvolver unha política municipal con visión a medio prazo? A constante necesidade de pactar a mera supervivencia pode levar a unha xestión marcada pola urxencia e o cortoplacismo, onde proxectos estratexicos se pospóñan en favor de medidas que aseguren os apoios necesarios para o seguinte pleno orzamentario.

As consecuencias para a cidadanía: entre a xestión parálise e a innovación forzada

Para os veciños, este modelo ten unha dobre cara. Por unha banda, existe o risco palpable da parálise. Un goberno debilitado e en permanente negociación pode ver limitada a súa capacidade para impulsar cambios audaces ou investimentos controvertidos pero necesarios. A procura do mínimo común denominador entre forzas dispares a miúdo dilúe os programas electorais orixinais.

Non obstante, tamén pode ser un acicate para a innovación e o consenso. Obliga aos equipos de goberno a escoitar voces distintas ás propias, a tecer alianzas transversais en torno a proxectos concretos e a construír acordos máis sólidos que os baseados nunha maioría numérica simple. Pode fomentar unha cultura política máis dialogante e menos confrontacional, onde a negociación sexa a norma e non a excepción.

O caso de Santiago debe servir, polo tanto, non para a análise conxuntural dun pleno, senón para unha reflexión máis profunda. A gobernanza en minoría está deixando de ser unha situación excepcional para converterse na regra en moitos municipios. Isto esixe ás forzas políticas madurez, transparencia nos pactos e unha vocación real de servizo público por riba da táctica inmediata. Esixe, sobre todo, ós representantes explicar á cidadanía que a política é, tamén, a arte de xestionar a complexidade e buscar puntos de encontro onde non os hai de partida. O verdadeiro éxito non se medirá só na aprobación dun orzamento, senón na capacidade de execuralo con eficacia e lexitimidade para mellorar a vida da xente.