Unha decisión administrativa que amplía o prazo pero non disipa as dúbidas
O debate sobre a atención sanitaria fóra do horario ordinario cobrou de novo protagonismo. A administración sanitaria rexional confirmou que manterá a norma que obriga a ampliar a cobertura dos puntos de atención continuada (PAC) ás mañás dos sábados, aínda que decidiu aprazar a posta en marcha efectiva desa regulación dous meses.
Alén da nova administrativa, o relevante para a cidadanía é que cambia —e que non— no acceso á atención urxente de primeiro nivel. O aprazamento ofrece tempo adicional para axustar a operativa, pero tamén plantexa preguntas sobre a capacidade real do sistema para garantir servizos continuos sen deteriorar a atención entre semana.
O que hai en xogo: accesibilidade, plantilla e equidade territorial
Os PAC creáronse para cubrir necesidades urxentes cando os centros de saúde están pechados. Estender a súa apertura ás mañás dos sábados responde, en teoría, á insistencia por reducir as cargas sobre os servizos de urxencias hospitalarias e por facilitar o acceso os fins de semana. Non obstante, a execución práctica topa con problemas estruturais: falta de persoal, dificultades loxísticas en áreas rurais e a necesidade de estruturas retributivas e de garda que resulten sostibles.
Un responsable municipal consultado por este medio resumiu a tensión:
“A medida pode mellorar a cobertura, pero esixe garantías sobre quen atende, como e con que condicións.”
Nos municipios afastados dos grandes centros, a fórmula de abrir máis horas sen aumentar a plantilla pode traducirse nun empeoramento da continuidade asistencial: consultas aprazadas entre semana, sobrecarga de profesionais e maior rotación. Para os pacientes, o risco é que a promesa de máis horarios non se traduza en máis calidade nin en menores tempos de espera.
Antecedentes e comparacións: leccións doutras implementacións
Noutras circunstancias similares, a extensión de horarios impúxose con medidas complementarias —incentivos económicos, contratación temporal e reorganización de axendas— que marcaron a diferenza entre un proxecto viable e unha simple imposición normativa. Sen eses elementos, os resultados adoitan ser discretos: aumento puntual da oferta sen resolver puntos de estrangulamento nin as demandas acumuladas.
Ademais, a comunicación sobre os cambios é clave. Un aprazamento de dous meses pode servir para negociar condicións laborais e preparar quendas, pero só se hai transparencia nos criterios de reparto do traballo, compensacións e recursos materiais. A ausencia de detalles sobre estes aspectos alimenta a incertidume entre profesionais e usuarios.
Impacto sobre os profesionais e posibles alternativas
Os equipos de atención primaria levan anos reclamando solucións estruturais para a sobrecarga e a falta de substitucións. Obrigar á apertura de máis horas sen cubrir de forma axeitada eses déficits pode agravar o desgaste profesional. ¿É suficiente un aprazamento temporal para implantar cambios de fondo? Dificilmente, se non vai acompañado de planificación orzamentaria e medidas de apoio á plantilla.
Existen alternativas ou complementos que poden atenuar a presión: reforzo temporal mediante contratacións específicas, reforzo da teleconsulta para filtrar casos, coordinación cos servizos de urxencias hospitalarios para derivacións áxiles e programas piloto en áreas con maior demanda para axustar protocolos antes da extensión total.
Transparencia e seguimento: o que debería esixirse
No interese público, a normativa que regula a apertura dos PAC debe ir acompañada de indicadores claros e auditoría accesible: número de consultas atendidas, tempos de espera, derivacións a urg
