O desafío persistente dos incendios forestais en Galicia: máis alá das cifras

Unha realidade recorrente que se repite cada ano

A chegada da primavera en Galicia volveu poñer de manifesto unha problemática que semella enquistada no territorio: os incendios forestais. Mentres a chuvia daba unha tregua nos primeiros meses do ano, abonda cunha semana de bo tempo para que o lume regrese aos montes galegos con forza renovada. En apenas sete días, cinco incendios calcinaron preto de 180 hectáreas de superficie forestal, un dato que, aínda que alarmante, non resulta sorprendente nunha comunidade onde a loita contra o lume marca, ano tras ano, o pulso da actualidade.

O contexto: riscos estruturais e factores históricos

Por moito que se repita o fenómeno, a raíz do problema vai máis alá de circunstancias meteorolóxicas puntuais. Galicia, co seu paisaxe fragmentado e o seu mosaico de propiedades, sofre unha vulnerabilidade estrutural que agrava a propagación dos incendios. O abandono progresivo do rural, a falta de xestión activa do monte e o uso tradicional do lume como ferramenta agraria compoñen un escenario propicio para a reiteración destes episodios.

Ademais, a orografía e o tipo de vexetación, onde o monte raso e as especies pirófitas abundan, favorecen que as lapas se estendan rapidamente. Se a isto lle sumamos a presión das actividades humanas e o impacto dunha meteoroloxía cambiante, o resultado é unha ameaza que asoma cada vez que soben as temperaturas e se secan os solos.

Consecuencias para o territorio e o tecido social

Resulta tentador reducir o impacto dos incendios a unha cuestión de hectáreas arrasadas. Porén, cada lume implica moito máis ca a perda de superficie vexetal. Os danos ecolóxicos son difíciles de reverter: pérdense solos fértiles, destrúense hábitats de fauna e flora autóctonas e increméntase a erosión, o que a longo prazo pode comprometer a recuperación da contorna.

O tecido social tamén sofre. As comunidades rurais, xa de por si vulnerables ao despoboamento e á falta de servizos, ven como o lume pon en xaque o seu modo de vida, os seus recursos e o seu patrimonio natural e económico. O medo e a impotencia ante a recorrencia destes sucesos alimentan o desapego cara á xestión do territorio, xerando un círculo difícil de romper.

A resposta institucional e a concienciación cidadá

Cada vez que se declara un incendio, o despregue de medios é inmediato: brigadas, axentes forestais e motobombas mobilízanse nunha carreira contrarreloxo para evitar que as lapas cheguen a núcleos habitados ou zonas de especial valor ecolóxico. Porén, a eficacia da extinción só pode paliar, nunca solucionar, un problema de fondo.

As campañas de prevención e sensibilización tentan poñer o foco na responsabilidade compartida. Dende as administracións insístese na necesidade de extremar as precaucións, especialmente en todo o relacionado coas queimas agrícolas, unha práctica que segue xerando situacións de risco se non se realiza baixo control e cos permisos pertinentes. O reto, porén, é lograr que a cidadanía perciba o monte non como un espazo alleo, senón como un ben común que require coidados e vixilancia.

Retos de futuro e preguntas sen resposta

Ata cando seguirá Galicia sendo noticia pola reiteración de incendios nos seus montes? A resposta, a día de hoxe, segue no aire. A transformación real pasa por cambios profundos: incentivos para un rural vivo, xestión forestal activa, diversificación de especies e unha lexislación que se adapte á nova realidade climática e social.