O incendio que se declarou o 12 de agosto na parroquia de A Granxa (Oímbra) e que non quedou oficialmente extinguido ata o 31 de agosto converteuse no segundo maior da historia de Galicia. En vinte días desatou unha cadea de destrución que afectou a un total de nove concellos, calcinou algo máis de 23.763 hectáreas e obrigou ao peche da autoestrada A-52, illando Ourense da meseta. Veciños, brigadas e unidades militares coincidiron na sensación de impotencia: o lume avanzou cunha ferocidade poucas veces vista.
O avance imparable: como e onde ardeu
As chamas iniciáronse sobre as 14:30 do 12 de agosto en A Granxa, nunha xornada de temperaturas elevadas e rachas de vento sostidas. A combinación dese factor meteorolóxico coa orografía —pendentes pronunciadas e monte raso— facilitou a propagación a gran velocidade. En menos de 24 horas o incendio xa non era só un foco local: comezou a devorar hectáreas cara a Monterrei, Oímbra e Cualedro, e nos días seguintes uniuse ao incendio que xurdiu en Gudín (Xinzo de Limia).
O mapa final do desastre fala por si mesmo: 9 concellos afectados —Oímbra, Monterrei, Cualedro, Verín, Laza, Trasmiras, Castrelo do Val, Baltar e Xinzo de Limia— e unha superficie queimada que inclúe 14.491 hectáreas de monte raso e 9.273 de arboledo. As chamas arrasaron aldeas, queimaron castiñeiros centenarios e deixaron vivendas calcinadas, como as denunciadas en A Caridade (Monterrei), onde o 13 de agosto casas e coches foron engulidos polo lume instante tras instante.
O esforzo de extinción foi masivo. Sobre o terreo e no aire traballaron 18 técnicos, 175 axentes, 241 brigadas, 153 motobombas, 6 pás, 8 unidades técnicas de apoio, xunto con 18 helicópteros, 34 avións e a Unidade Militar de Emerxencias (UME). A pesares diso, a virulencia inicial deixou feridos entre os intervinientes; tres brigadistas resultaron lesionados o primeiro día e un mozo de 18 anos sufriu queimaduras en máis do 50% do seu corpo.
Relatos desde o terreo: rescates, perdas e solidariedade
Entre as escenas que xa forman parte da memoria colectiva da comarca está o rescate na explotación gandeira de Santa Baia (Cualedro), o 13 de agosto. Tres persoas quedaron atrapadas polo lume e, tras unha primeira retirada polas duras condicións, foron localizadas despois grazas á insistencia dunha veciña e á chamada telefónica que permitiu aos policías confirmar a súa ubicación. Os axentes entraron de novo na granxa, guiaron aos atrapados mediante sinais acústicas e evacuáronos nun vehículo entre columnas de fume.
«Por favor, vinde a sacarnos de aquí que nos estamos a morrer, a granxa está a arder e non podemos respirar, traede unha motobomba que nos morremos»
Historias individuais ilustran o alcance humano do incendio. En A Caridade, Samuel Vieira Justo, de 42 anos, viu como o fogar familiar levantado polos seus avós quedaba reducido a cinza; o seu primo, de 57, perdeu igualmente a casa onde vivía. Veciños contan, aínda coa incredulidade á vista, a rapidez coa que as chamas barrían montes enteiros. “Foi coma a bomba de Nagasaki”, repite Manuel Palanca, resumindo a sensación de quen viron quilómetros de monte negro en cuestión de horas.
Non faltaron tampouco xestos de solidariedade e do enxeño local. En Bousés (Oímbra), entre sendas de monte chamuscado, un cartel pegado nunha táboa lembra con sinxeleza comunitaria: “Se alguén perdeu unha azada os días do lume, téñaa Alfonso”. A mensaxe, aparentemente anecdótica, é unha radiografía da comunión veciñal que sostivo a primeira liña de defensa contra as
