Un impulso inesperado para vellas decisións
Más alá do brillo do estadio, a confirmación de Vigo como sede en 2030 abre unha fiestra de oportunidade para sacar adiante intervencións que levan anos bloqueadas. Pero esa oportunidade tamén pon sobre a mesa prioridades difíciles: ¿investiranse recursos en grandes infraestruturas de mobilidade ou en melloras cotiás que afectan á maioría da poboación?
A cita futbolística pode acelerar proxectos variados: conexións ferroviarias de alta velocidade, melloras nas autovías que rodean a cidade, unha rede ciclista máis ambiciosa ou instalacións deportivas complementarias ao estadio. Todo iso forma parte dunha lista de demandas antigas que, por fin, atopan unha excusa política para avanzar. Non obstante, a urxencia non garante sensatez na elección nin na execución.
O que está en xogo: máis que cemento e asfalto
Os debates sobre infraestruturas non son neutrais. Á hora de priorizar decídese tamén que modelo de mobilidade e de cidade queremos consolidar: un centrado no vehículo privado ou un orientado á sustentabilidade e á accesibilidade. As inversións en autovías e trens poden facilitar o acceso durante o evento, pero a súa pegada ambiental e os seus custos de mantemento perdurarán décadas.
Doutra banda, desenvolver a bicicleta e a mobilidade suave esixe menos gasto a longo prazo e pode transformar a vida urbana: reduce emisións, mellora a saúde pública e redistribúe o espazo público. Preferimos, entón, obras que brillen na fotografía oficial ou actuacións que melloren a vida diaria de veciñas e veciños?
Leccións doutros grandes acontecementos
A experiencia internacional mostra dous riscos recorrentes: a sobreinversión en infraestruturas custosas e a falta de planificación para o seu uso posterior. Existen exemplos nos que recintos ou vías deseñadas para un evento quedaron infrautilizados e supuxeron un lastre orzamentario. Polo contrario, cidades que combinaron intervencións temporais con melloras permanentes da mobilidade cotiá conseguiron beneficios sostibles.
Aplicado a Vigo, isto implica pensar en termos de legado útil: reutilización de equipamentos, integridade ambiental e mantemento asumible polas arcas públicas. A transparencia nos contratos e a avaliación de custos a medio prazo deben acompañar calquera anuncio de obra.
Financiación e gobernanza: claves para evitar promesas baleiras
Que un proxecto sexa tecnicamente viable non o fai desexable. A financiación é o nó gordiano: sen compromisos claros sobre quen paga e como se aseguran os recursos para o mantemento, as obras poden converterse en requisitos políticos sen sustentabilidade económica. Ademais, a gobernanza compartida entre administracións esixe mecanismos de control cidadán para garantir que os fondos se destinen a prioridades reais.
Un responsable municipal, por exemplo, podería impulsar plans participativos que xerarquicen intervencións e especifiquen calendarios. Ese tipo de instrumentos axudan a que as inversións respondan a necesidades coñecidas e non a oportunismos electorais.
Propostas para converter promesas en legado
Para que as obras asociadas ao Mundial non queden no discurso, conviría aplicar criterios claros:
- Avaliar o impacto social e ambiental antes de autorizar proxectos.
- Priorizar actuacións que melloren a mobilidade diaria e a equidade no acceso a servizos.
- Exixir plans de uso posterior e de mantemento con partidas orzamentarias asignadas.
- Fomentar solucións modulares e reversibles cando o aconselle o contexto.
- Incluir a cidadanía nas decisións estratéxicas para lexitimar prioridades.
¿A quen beneficiarán as obras cando se apagen as cámaras?
É unha pregunta incómoda.
