A formación de posgrao non garante fronte á sobrecualificación: un de cada sete egresados traballa en empregos manuais ou sen cualificar
A discusión sobre a rendibilidade da educación superior volve cobrar forza en Galicia. Os datos máis recentes poñen sobre a mesa unha dobre mensaxe: cursar un máster segue achegando unha prima económica na nómina anual respecto a ter só un grao, pero esa vantaxe non garante o acceso a empregos acordes coa formación. Ao mesmo tempo, a comunidade galega mantén a súa posición rezagada nos niveis salariais dentro do conxunto do Estado.
Segundo os indicadores que manexan organismos internacionais e agrupacións que analizan a educación e o emprego, a taxa de ocupación entre as persoas de 25 a 64 anos con estudos superiores está considerablemente por riba da das que completaron só as ensinanzas básicas. En Galicia a diferenza é notable: ao redor do 84% dos que teñen formación universitaria están empregados, fronte a pouco máis do 60% no tramo dos que non superaron ese nivel formativo. Esa maior empregabilidade tradúcese tamén nun maior poder adquisitivo, cos posgraos rexistrando unha prima salarial anual que ronda os dous mil euros respecto aos titulados só con grao.
Pero esa imaxe non é uniforme. O mercado laboral galego mostra unha forte segmentación: case un de cada sete titulados universitarios desempeña actualmente labores catalogadas como manuais ou sen cualificar, o que denota un fenómeno persistente de sobrecualificación. É dicir, unha parte significativa da inversión en formación non atopa correspondencia inmediata en postos que aproveiten esas competencias avanzadas.
Que explica a brecha: estrutura produtiva e mercado de traballo
Nunha economía con predominio de sectores como a industria tradicional, a pesca, o turismo estacional e os servizos de coidados, a oferta de emprego con alta cualificación non sempre medra ao ritmo da demanda formativa. A consecuencia é dobre: por unha banda, aumenta a presión para que os mozos completen estudos superiores; por outra, as empresas locais poden non dispoñer de vacantes que requiran esas especializacións, o que empurra a moitos a aceptar empregos por baixo do seu nivel educativo ou a emigrar en busca de mellores oportunidades.
Ademais, a prevalencia de contratos temporais e xornada parcial en determinados sectores acentúa a precariedade e reduce a capacidade do mercado para traducir titulacións en traxectorias profesionais estables. Esa dinámica penaliza especialmente o tramo máis novo e a quen tenta iniciar unha carreira profesional na contorna rexional.
O valor engadido do posgrao, matizado
O máster continúa ofrecendo un retorno económico fronte ao grao, pero ese retorno ten matices. A prima salarial mencionada —case dous mil euros anuais— concéntrase máis en determinadas ramas e empregos relacionados coa tecnoloxía, a sanidade e a docencia, mentres que en áreas saturadas ou pouco conectadas co tecido produtivo local o beneficio é menor. Tampouco elimina o risco de sobrecualificación: o posgrao pode mellorar a empregabilidade, pero non sempre garante a correspondencia entre formación e posto.
Para comprender o valor real dunha inversión académica hai que mirar máis aló do salario medio. O tipo de contrato, a estabilidade, as posibilidades de promoción e a mobilidade xeográfica son factores que condicionan a verdadeira rendibilidade dun posgrao. Nese senso, a política pública e as estratexias das universidades xogan un papel decisivo para conectar a oferta formativa coas necesidades empresariais locais.
Consecuencias para Galicia e propostas
O feito de que Galicia se sitúe por debaixo da media estatal en salarios obriga a replantexar medidas que melloren a calidade do emprego ademais da taxa de ocu
