O reto da mobilidade en Mos: residencias e grandes proxectos urbanísticos en conflito

Un desafío crecente no ámbito sociosanitario

Nos últimos anos, a expansión de grandes proxectos urbanísticos en Galicia puxo enriba da mesa unha cuestión de fondo: ¿como afectan estas transformacións aos servizos sociais e, en particular, ás residencias de maiores? O caso da residencia Doral en Mos ilustra á perfección un problema que transcende a mera cuestión do aparcadoiro e formula preguntas de calado sobre convivencia, planificación e dereitos colectivos.

Infraestrutura pública fronte a desenvolvementos privados: ¿convivencia posible?

A convivencia entre servizos esenciais e macroproxectos deportivos ou empresariais nunca foi sinxela. O crecemento do sector deportivo e a chegada de investimentos de gran calado adoitan traer consigo a remodelación do espazo urbano ou rural, a miúdo en detrimento de infraestruturas sociais preexistentes. No caso que nos ocupa, a demanda de espazo para a nova cidade deportiva dun club de fútbol reconfigurou os usos da contorna, desprazando provisionalmente –e quizais de forma definitiva– aos usuarios de servizos próximos.

A residencia afectada non é un caso illado. Traballadores e familias de centros sociosanitarios de toda Galicia teñen denunciado en máis dunha ocasión as dificultades engadidas que supón a perda ou restrición de accesos e prazas de estacionamento, especialmente en zonas onde a mobilidade pública é limitada. Estes inconvenientes poden parecer triviais a simple vista, pero impactan directamente na calidade da atención e benestar dos residentes, moitos dos cales dependen das visitas regulares de familiares ou de persoal especializado.

O papel das comunidades veciñais: custodios do territorio ou novos xestores urbanos

A xestión do solo por parte das comunidades de montes, especialmente na área metropolitana de Vigo, cobrou unha relevancia crecente á hora de decidir que proxectos prosperan e baixo que condicións. Estas entidades, herdeiras dunha longa tradición de aproveitamento comunal, son hoxe actores clave nos procesos de negociación con grandes clubs deportivos e empresas.

Porén, o seu papel tamén xera tensións. A decisión de limitar ou transformar espazos que ata agora estaban ao servizo da comunidade suscita debate entre quen defende a protección dos intereses veciñais e quen reclama unha maior sensibilidade cara a colectivos vulnerables, como os residentes de centros xeriátricos. ¿Ata que punto poden –ou deben– as comunidades priorizar o desenvolvemento económico sobre as necesidades cotiás dos veciños máis dependentes?

Planificación municipal e responsabilidade institucional

Detrás destas disputas latexa a cuestión da planificación. A responsabilidade última de asegurar a accesibilidade e o benestar dos usuarios de residencias de maiores recae nas administracións locais e autonómicas. Son os concellos quen deberían prever as consecuencias dos cambios de uso do solo e garantir alternativas viables antes de permitir a execución de proxectos de gran escala.

A falta de solucións eficaces para o persoal, os visitantes e os propios residentes non só evidencia un déficit de previsión, senón que pon enriba da mesa o debate sobre as prioridades: ¿que lugar ocupan as persoas maiores e dependentes nas cidades e vilas que estamos a construír? ¿Estanse escoitando suficientemente ás familias e profesionais afectados por estas decisións?

Nun contexto de envellecemento demográfico, as infraestruturas para maiores deberían ocupar un lugar central en calquera estratexia de desenvolvemento local.

Comparativa con outros municipios galegos

Situacións semellantes déronse noutras localidades galegas, onde o avance de centros comerciales, instalacións deportiv