O reto silencioso de Galicia: como a crise das abellas desafía a sustentabilidade rural

Unha alarma que transcende a apicultura: a saúde das abellas, no centro do debate ambiental

Cada primavera en Galicia, o zumbido das abellas é moito máis ca un son da natureza: é un indicador da saúde dos ecosistemas e do futuro de numerosas actividades rurais. Porén, nos últimos anos, este murmurio foi minguando e a preocupación instalouse tanto nas comunidades rurais coma nos despachos das administracións. A mortaldade das abellas non é só unha cuestión de mel: é unha alerta sobre o equilibrio mesmo da biodiversidade galega e da economía local.

O impacto en fervenza: agricultura, medio ambiente e seguridade alimentaria

As abellas, a miúdo consideradas as grandes “enxeñeiras invisibles” do campo, son responsables da polinización de innumerables cultivos. A diminución das súas colonias ameaza non só a produción de mel, senón cultivos tan diversos como froitas, legumes e hortalizas. En Galicia, onde a agricultura de pequena escala e o coidado da paisaxe forman parte da cultura e da economía, a desaparición destes polinizadores multiplica os efectos negativos: menos colleitas, menor diversidade vexetal e un aumento da vulnerabilidade fronte a pragas e enfermidades.

Non é casualidade que a preocupación saltase máis alá dos círculos apícolas. Un responsable municipal da provincia de Ourense resúmeo así:

“A saúde das abellas non é só un asunto de apicultores, é unha cuestión que afecta a toda a cadea alimentaria e ao mantemento das nosas paisaxes.”

A avespa asiática e outros inimigos: Un problema sen fronteiras?

A expansión da avespa velutina, unha especie invasora orixinaria de Asia, engadiu un factor de presión que se suma a outros xa coñecidos, como enfermidades e condicións meteorolóxicas extremas. A rápida propagación deste depredador de abellas obrigou ás administracións a buscar solucións urxentes, aínda que a experiencia noutras rexións europeas demostra que non existen receitas sinxelas.

Colocar trampas para frear a expansión da velutina converteuse nunha das estratexias máis recomendadas, especialmente na primavera, cando as raíñas saen do seu letargo invernal. Porén, expertos advirten que estas medidas só serán eficaces se se acompañan dunha vixilancia sostida e da implicación de toda a sociedade. Ademais, a loita contra a velutina non pode facernos perder de vista outros desafíos aos que se enfronta a apicultura galega, como a perda de hábitats florais e o impacto dos produtos fitosanitarios.

O papel da cidadanía: Poden os veciños ser aliados das abellas?

Nos últimos meses, entidades de toda Galicia intensificaron as campañas de sensibilización para implicar á poboación na protección das abellas. Dende a instalación de trampas selectivas contra as avespas invasoras ata a plantación de especies autóctonas que favorecen a alimentación dos polinizadores, cada pequeno xesto suma. Os expertos insisten en que a colaboración cidadá é clave: informar sobre niños de velutina, evitar o uso indiscriminado de pesticidas e protexer os ecosistemas locais pode marcar a diferenza.

Unha persoa vencellada á apicultura galega apunta: