O terremoto político nos concellos galegos: entre a inestabilidade e a extrema dereita

A política municipal en Galicia atravesa un período de turbulencias cuxa estabilidade se medirá nas urnas dentro de apenas un ano. O escenario nas principais cidades deixou de ser o tradicional campo de batalla entre o bipartidismo clásico e o nacionalismo para converterse nun taboleiro moito máis fragmentado. Neste novo contexto, a normalización de institucións inestables e a presión de formacións de extrema dereita configuran un panorama que obriga a replantexar as estratexias de todos os partidos con representación institucional.

A normalización da moción de censura como arma política

Unha das dinámicas máis preocupantes para a saúde democrática local é a crecente percepción de que os pactos de lexislatura son papel mollado. Ao longo dos últimos meses, asistimos a movementos internos en diversos concellos que poñen en xaque gobernos recentemente estreados. Esta tendencia xera un profundo desgaste institucional e, o que é máis importante, un rexeitamento crecente na opinión pública.

O caso da cidade de Lugo é un reflexo palmario desta realidade. A posibilidade dun cambio na alcaldía a escasos meses de que finalice o mandato espertou un notable rexeitamento cidadán. Son múltiples as sondaxes e análises que apuntan a que máis da metade da poboación municipal desaproba este tipo de manobras. O votante percibe estas operacións como un beneficio para os intereses partidistas e non para o cidadán.

Ten sentido derrocar un goberno local cando o calendario electoral impide sequera desenvolver un novo plan de goberno? A resposta do electorado parece ser un rotundo non.

O crecemento demográfico e as súas consecuencias no hemiciclo

Á parte da volatilidade política pura, existen factores estruturais que modifican as regras do xogo. O aumento de poboación en certos núcleos urbanos galegos, superando a barreira dos cen mil habitantes, non é só unha cifra estatística para celebrar nos despachos de urbanismo. Esta transición demográfica ten unha tradución directa na repartición de poder dentro do pleno municipal.

A ampliación do número de concelleiros en corporacións como a lucense xera unha auténtica redistribución matemática das forzas. Nun sistema electoral axustado, a incorporación de novos escanos pode beneficiar discretamente ás formacións que xa ocupan o goberno local, permitíndolles ampliar a súa marxe de manobra ou, no peor dos casos, abrir unha fenda pola que irrompan novas opcións políticas. Este crecemento da corporación é, paradoxalmente, un premio que pode complicar a gobernabilidade se os novos escanos caen en mans da radicalidade.

A ultradereita atopa o seu oco no noroeste

Pero se hai un fenómeno que rompe os esquemas tradicionais do voto en Galicia é a consolidación da extrema dereita. O avance imparable de Vox no resto de España atopou, por fin, unha fenda no tradicionalmente conservador pero moderado voto galego. As próximas citas electorais poderían marcar un fito histórico coa entrada desta formación en plenos onde tradicionalmente operaba unha política de bloques máis previsible.

Este novo actor non xorde da nada. Aliméntase en gran medida da desafección política e do desprazamento de votantes conservadores que buscan opcións máis rupturistas. Porén, a fidelidade do electorado tradicional segue sendo un factor determinante. O principal partido da dereita mantén un núcleo duro de votantes moi difícil de erosionar, o que obriga ás novas formacións de extrema dereita a buscar os seus apoios na abstención ou na mobilización de novos electores.