Precisión para arrancar o Teatro de Autómatas, o único vivo

Nun desenvolvemento que está a captar a atención de expertos e cidadáns por igual, é necesaria precisión cirúrxica para poñer en marcha.

Esta situación, que se desenvolve nun contexto de crecente interese mediático, promete ter implicacións significativas para diversos sectores da sociedade.

O legado do Teatro de Autómatas

Os detalles que xurdiron revelan unha situación complexa que require unha análise detallada.

Apenas quedan resquicios da «feira furiosa e auténtica» que percorría cidades e vilas no século XX. Así as describe o titiriteiro Pepe Luna, que lembra con viveza as tómbolas, os coches de choque e o tiovivo no que montaba con ilusión infantil.

A mesma que conserva aínda hoxe, con décadas de viaxes nas súas costas, ao falar do seu Teatro de Autómatas, nacido, precisamente, do arroxo das mans dun feirante.

En Matadero, Luna e Paz González dan os últimos retoques á iluminación, á escenografía e á mecánica da súa barraca que, aínda que hai décadas era ambulante, hoxe permanece establecida en Madrid.

Creado no ano 1947 por Antonio Plá, este teatro é o único en todo o mundo que permanece vivo. Outros autómatas gozan do seu letargo esparexidos entre museos e coleccionistas.

Ao son dunha banda cubana, as figuras xesticulan con aires de comedia. Unha muller, ‘A solteirona’, intenta matar a escombazos a un rato, mentres que, no revés, o mago Merlín fai desaparecer a unha vedette.

Son doce escenarios cun total de 35 «máquinas de batalla» os que levan décadas acompañando a Luna e Paz na súa travesía.

Gonzalo Cañas foi a mente que os embarcou nela. Titiriteiro, actor e director de teatro, namorouse dese elenco cando o seu espectáculo aínda se chamaba ‘Hollywood’.

«Foi amor a primeira vista», contan quen os coñecen. Para entón, pertencían a outro feirante, José María Simón, ao que insistiu durante anos para tratar de mercalo. Logrouo moito tempo despois.

Sacou da feira os enxeños mecánicos e deulles o espazo que a súa formación teatral lle ditaba como correcto, converténdoos en actores que percorrieron festivais de teatro por toda Europa, encantando co seu misticismo aqueles que se adentraban na barraca.

Percorreron camiños ata chegar a destinos como Polonia, Dinamarca, Alemaña ou Budapest. «Gustábanlles moitísimo», conta Paz. Tanto ela como Luna acompañaron a Cañas neses viaxes.

A primeira coñeceuna entre bambalinas e co segundo uníu o oficio, o titiriteirismo. «Cando nolo explicou non o entendíamos, ata que o vimos. Non o entendes ata que os ves», confesa Paz.

Cañas despedíuse dos seus personaxes e do mundo no ano 2012, deixando o seu legado en herdanza ao Concello de Madrid e baixo o coidado dos seus dous amigos, que percorreron un longo camiño ata sacar do esquecemento a esta pequena farándula de palancas, balancíns e muelles.

Restauración e futuro do teatro

Grazas a catro días de traballo de montaxe, os madrileños poden velo en funcionamento tal e como se vería na época na que se creou.

Con cada movemento do camión, deben revisar os cables para evitar os continuos desaxustes que provoca a marcha sobre rodas.

«É un traballo moi especializado, non todo o mundo sabe de autómatas e, sobre todo, cal é o proceso para desvestilos e vestilos sen danalos. Son pezas de museo», conta Luna.

Eles aprenderon a base de práctica e agora buscan a quen formar para que continúe co seu legado. Aínda así, seguirán no oficio «ata que o corpo aguante».

Tras a súa compra por parte