En desenvolvemento: que fixo María Pacheco para merecer isto?

Nun suceso que está a captar a atención de expertos e cidadáns por igual, que fixo María Pacheco?

Un análise sobre a natureza humana e a arte

Os detalles que saíron á luz revelan unha situación complexa que require un análisis detallado. Ao ser humano definiuseo de moitas maneiras. Na taxonomía científica chámano con dúas palabras latinas, homo sapiens, denominación que, visto o visto, resulta bastante inapropiada.

Para os filósofos marxistas o home é, sobre todo, un homo faber, un animal que se distingue do resto das criaturas pola súa capacidade para transformar a natureza por medio do traballo e da técnica. Así mesmo, dixo­se de nós, os seres ‘racionais’, que somos animais morais dotados de libre albedrío e coa facultade de elegir entre o ben e o mal.

Pero hai outra capacidade que nos distingue especificamente e na que non se adoita pensar cando tematizamos sobre a natureza humana. Unha capacidade que nos converte en animais estéticos. Cando o home do Paleolítico tallaba na pedra un machado bifaz non tiña en conta só os fins utilitarios: importáballe tamén esa outra clase de valores, tan humanos como os morais, que son os valores estéticos, unha calidade como, por exemplo, a simetría, que facía máis atractivo o obxecto.

As cousas raramente nos resultan indiferentes: gústannos ou non. Párecennos belas ou feas, ridículas ou sublimes. Un ceo tachonado de estrelas emociónanos porque é sublime; un paisaxe ou un cadro de Velázquez encántanos porque é belo.

A estatua de María Pacheco e a polémica estética

Estas reflexións veñen ao fío da recente inauguración da estatua que quere render un xusto homenaxe a María Pacheco, e que se ubicou nun lugar tan preeminente como a praciña do Forno dos Bizcoitos, xunto ao Alcázar. Trátase dun monumento financiado polas Cortes de Castela-A Mancha no marco do V Centenario do Alzamento das Comunidades de Castela, iniciativa acordada polo presidente autonómico e a anterior alcaldesa de Toledo, Milagros Tolón, e apoiada polo actual edil.

Se cada época do percorrido histórico dunha cidade vai ser lembrada polas obras que deixou, a nosa pasará á historia por ter legado á posteridade obras como o conxunto escultórico do cardeal Sancha (inolvidable o pase torero que o beato lle dá a un pobre) ou esta estatua de formas andróginas da nosa comunera universal.

Hai un tempo propuxemos nestas mesmas páxinas un percorrido polo feísmo toledano, un paseo no que nos detiñamos nalgúns dos monumentos máis señeiros do que Quevedo chamaría ‘o mal do século’ (lembremos que o escritor nun dos seus Sueños condenaba ás penas do inferno aqueles que atentaran contra o bo gusto); paseo que quedaría incompleto sen unha mención especial a este bronce que quere representar a María Pacheco, unha brava e intelixente muller que foi esposa de Juan Padilla, executado por segunda vez no monumento que se pode admirar na praza que leva o nome do comunero.

Cando a estatua estaba tapada e só podiamos ver as liñas pristinas do pedestal, presaxiábamos o peor. Ignoro canto lle custaría fundir este bronce (con diñeiro, naturalmente, dos contribuíntes), pero o resultado ofende as normas máis elementais do bo gusto.

Se o que quere o autor é expresar o carácter enérxico e loitador desta extraordinaria muller, tan significativo para a historia de