A foto macro engana: crecemento da afiliación, fraxilidade para as persoas maiores
A contabilidade do emprego en Galicia ofrece sinais de fortaleza á primeira vista: a mediados de marzo o sistema de cotización reflectía máis dun millón de ocupados na comunidade. Con todo, ese balance positivo convive cunha tendencia menos favorable que afecta a un segmento concreto: as persoas de máis idade atopan máis dificultades para volver ao mercado laboral e a súa presenza entre as persoas demandantes de emprego segue a ser moi elevada.
Os datos oficiais confirman que arredor dun terzo das persoas desempregadas na comunidade teñen máis de 55 anos, e a súa diminución desde antes da pandemia foi moito máis moderada que a do conxunto da poboación parada. En números absolutos, a Seguridade Social rexistrou 1.095.116 afiliacións a mediados de marzo, cun incremento próximo a 5.600 altas respecto do peche de febreiro e unha media na primeira quincena situada en torno a 1.093.264 cotizantes. Esa melloría xeral non borra, non obstante, a asimetría entre grupos etarios.
Que significa isto para Galicia?
A concentración do desemprego en idades próximas á xubilación plantea retos prácticos e fiscais. Se un porcentaxe elevado de persoas maiores permanece fóra do mercado, aumenta a presión sobre as prestacións sociais e redúcese a base de contribuíntes que sosteñen as pensións.
Ademais, os efectos non son só macroeconómicos: a exclusión prolongada dificulta a reinserción laboral futura, empeora as perspectivas de ingresos dos fogares que dependen de salarios e encarece as transicións cara á xubilación activa ou parcial. No mapa rexional, onde a demografía xa inclina a pirámide poboacional cara a idades máis avanzadas, o problema adquire dimensión estrutural.
As formas do edadismo e o seu impacto
O fenómeno non se resume a unha estatística. O edadismo —a preferencia por candidatos máis novos ou a valoración negativa da experiencia pola idade— maniféstase en procesos de selección, na asignación de formación e na contratación temporal. A miúdo, as ofertas que se xeran durante repuntes estacionais ou turísticos non chegan a absorber a quen se enfrontan a barreiras por idade, e a rotación favorece perfís máis novos.
Un responsable de recursos humanos consultado por este diario apunta que a falta de actualización dixital e a preferencia por contratos flexibles explican parte da brecha, e que a experiencia non sempre se valora nos mesmos termos que a adaptabilidade.
Onde medran as oportunidades?
Algúns sectores amosan dinámica positiva na creación de emprego. O segmento de información e comunicacións aparece entre os que rexistran máis actividade contratadora recentemente, e podería ofrecer vías para perfís cualificados de maior idade se se deseñan plans de reciclaxe e flexibilización de xornadas. Non obstante, a demanda concéntrase tamén en empregos temporais ou con requirimentos específicos que limitan o acceso de traballadores con traxectorias longas noutros sectores.
O contexto macroeconómico engade matices: organismos económicos estatais detectan unha lixeira desaceleración no ritmo da actividade, sen un efecto inmediato derivado dos recentes conflitos internacionais, pero esa moderación do crecemento amplifica a competencia polas vacantes e pode endurecer as condicións para os colectivos máis vulnerables.
Políticas necesarias: prevención e activación
Frente a esta situación, as respostas públicas e privadas deben combinar medidas de prevención e activación. Entre as ferramentas dispoñibles están incentivos para a contratación estable de persoas maiores, programas de formación orientados a competencias dixitais, e apoio á mobilidade laboral entre sectores.
