Esther Ferreiro traballa co lume e coa transparencia nun obradoiro da rúa Nova, en Santa Comba (A Coruña). Alí funde varillas de Murano con soplete, móldeas nun mandril de aceiro, cociñaas a 520 ºC e, tras un arrefriado lento, móntaas en prata de lei para convertelas en colgantes, pendentes, pulseiras ou aneis. As súas pezas, recoñecidas co selo de Artesanía de Galicia, móstranse en tendas e galerías por toda España, viaxan ata coleccións no estranxeiro e son parte habitual da programación do castelo de Vimianzo.
Do aprendizaxe ao obradoiro: técnica, paciencia e lume
A súa historia non é a dun talento que xurdiu da nada. Tras deixar un traballo que xa non a enchea, Ferreiro buscou formación e atopouna en centros tan dispares como a Escola de Artes e Oficios Mestre Mateo de Santiago, a xa desaparecida Escola Galega do Vidro e a histórica Real Fábrica de Cristales de La Granja en Segovia. Esa mestura de ensinanzas lle deu as ferramentas técnicas para dominar un oficio que hoxe suma máis de vintecinco anos de práctica artesanal.
O proceso que amosa no seu obradoiro pode resumirse en tres actos: o encontro coa chama, o tratamento térmico e o engarce. Primeiro, as varillas de vidro fundense cunha chama de soplete ata formar pequenas contas sobre o mandril. Cada peza pasa a continuación por un forno a uns 520 graos para eliminar tensións internas; o arrefriado controlado é clave para evitar fracturas e asegurar a durabilidade. O toque final ponno a prata de lei coa que móntaas, ás veces combinadas con láminas de ouro ou prata que funde co vidro para crear matices únicos.
Tamén hai lugar para a experimentación con materiais locais: Ferreiro incorpora mica moscovita procedente de antigas explotacións mineiras de Vimianzo, cuxas partículas brillantes se integran nos colgantes e aportan reflexos que lembran as rías e as praias da Costa da Morte. Esa fusión entre materia prima italiana e recursos galegos é, dalgún xeito, a cartografía do seu oficio: global na orixe dalgúns materiais, profundamente local na sensibilidade e no discurso estético.
«A súa inspiración chega case sempre da natureza: follas, animais, flores ou símbolos populares como a cuncha do peregrino ou a figa protectora.»
Un oficio vivo: ensinanzas, mercados e público
A presenza de Ferreiro no castelo de Vimianzo durante os fins de semana, a Semana Santa e a tempada estival funciona como unha clase aberta de oficio. Nenos e adultos detéñense diante do torno de lume e observan como a chama transforma unha varilla nunha mariquita de vidro ou nun pequeno pin que se fixo famoso por chegar ata a cociña da Casa Lucio en Madrid: un ovo frito convertido en xoia que, máis alá da anécdota, fala da capacidade da artesanía para conectar coa cultura popular e traspasar fronteiras.
A artesá vende a tendas e galerías de Galicia e do resto do Estado, pero tamén traballa con coleccionistas, o que lle permite colocar pezas fóra da nosa xeografía. O fluxo turístico da comarca axuda; a Costa da Morte non só trae visitantes ás rutas e aos muíños, senón que alimenta un mercado que valora o singular e a autenticidade. Nese sentido, a artesanía deixa de ser só un complemento da oferta turística para ser un produto cultural con capacidade exportadora.
Porén, non todo é doado. A desaparición de centros formativos —como a Escola Galega do Vidro— lembra os vaivéns aos que están expostos os oficios tradicionais. Formarse esixe tempo e recursos, e atopar un mercado estable para pezas que requiren tantas horas de traballo como materiais importados non é se
