Máis puntos de formación para unha atención primaria en tensión, sen incremento de residentes
A rede galega de atención primaria sumará este ano un número notablemente maior de centros acreditados para formar médicos de familia na etapa MIR, aínda que esa ampliación non se traduce en máis prazas para residentes. A administración autonómica logrou que case unha trintena de ambulatorios se incorporasen ao mapa docente, co que a cifra total alcanza os 149 centros con capacidade formadora. Non obstante, as prazas ofertadas para a especialidade mantéñense estables respecto ao ano anterior.
A decisión foi tomada nun contexto de presión sobre a Atención Primaria que se foi agudizando nos últimos anos: plantillas envellecidas, cupos saturados nas áreas urbanas e carencias no medio rural que alimentan mobilizacións e queixas profesionais. A Consellería de Sanidade sostén que ampliar o número de centros formadores facilita a distribución territorial da ensinanza e pode mellorar a experiencia formativa, pero advirte de que, sen máis autorización por parte do Ministerio, non será posible incrementar o número de médicos que efectivamente se formen na especialidade.
Como se conseguiu a ampliación
A clave para incorporar novos centros foi a acreditación mediante agrupacións que cumpren os requisitos de unidade docente. Ao agrupar ambulatorios de proximidade conseguíronse facer conxuntos de centros que cumpren as condicións esixidas para a tutorización e a rotación de residentes, o que permitiu certificar 29 localizacións adicionais. A fórmula busca aproveitar a rede existente para ofrecer rotacións máis variadas e achegar a formación a zonas menos servidas.
A Consellería destaca que esta estratexia permite repartir a formación por un territorio marcado pola dispersión poboacional e a despoboación rural. Levar residentes a centros con casuística distinta á dos grandes hospitais, e con problemas específicos do medio rural, pode axudar a que a carreira profesional da medicina de familia contemple saídas laborais fóra dos grandes núcleos urbanos.
Limitacións claras: máis centros, mesmas prazas
O aumento do número de centros acreditados non altera o principal xugo: a cifra de prazas oficiais de residencia. Para converter a maior capacidade física e docente en maior número de especialistas formados é necesario que o Ministerio de Sanidade flexibilice os requisitos e autorice máis unidades docentes ou incremente o cupo de residentes. A administración autonómica vén trasladando esta petición con insistencia, sinalando que a normativa actual limita a capacidade de resposta fronte á escaseza de médicos de familia.
Ademais, a ampliación plantexa retos prácticos. A calidade da formación esixe tutores con dedicación suficiente e medidas organizativas que non sempre están implantadas. Se non se reforzan os recursos destinados á supervisión e non se recoñecen adecuadamente as labores docentes, a mera acreditación de centros non garantirá mellores resultados nin que os novos entornos formativos sirvan para reter profesionais no sistema público.
Impacto potencial e medidas necesarias
Formar en máis centros pode ter efectos positivos: maior contacto coa medicina comunitaria, aprendizaxe en contornos rurais e formación en continuidade asistencial que replica a realidade de moitos consultorios galegos. Pero esos beneficios requiren políticas complementarias. Entre as medidas citadas polos responsables sanitarios figuran a flexibilización de criterios para acreditar unidades docentes, incentivos para que os tutores asuman a carga formativa e melloras laborais para os mozos especialistas que finalicen a súa residencia.
Sen estas accións, a ampliación pode quedar nunha mellora da dispersión formativa sen impacto real na plantilla. En especial, se non se acompaña dun compromiso orzamentario e de medidas de retención, o cambio pode ter pouco efecto real sobre a cobertura asistencial.
