A Xunta, a través do Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo, vai pór en marcha un sistema de medición en vivo do metano producido polo gando para estudar con detalle a contribución das vacas ao quecemento global. O equipamento, financiado pola Unión Europea e o Ministerio de Agricultura dentro do proxecto europeo AgriFoodTEF, permitirá controlar a ración dos animais e correlacionala coa produción gaseosa, unha necesidade que desde hai anos reclama o sector lácteo galego.
Que se vai medir e como: un laboratorio no establo
A licitación do aparello —valorado en 181.500 euros con IVE— acaba de publicarse e o dispositivo instalarase nun dos establos experimentais do centro de Mabegondo. Alí, as instalacións xa están deseñadas para ensaios controlados, de modo que será posible variar a dieta, o manexo e outras variables para ver o seu efecto sobre as emisións.
Segundo explicou a este diario o responsable da área de formación e innovación agraria, Manuel Luaces, o obxectivo non é só medir, senón servir de banco de probas para validar tecnoloxías de robótica e intelixencia artificial destinadas a mellorar a eficiencia gandeira. Os datos que xere o equipo utilizaranse para calibrar sensores, probar algoritmos e pór a disposición do ecosistema agrario conxuntos de datos que permitan reducir erros nas medicións.
«Poderemos controlar a ración que se está a subministrar ás vacas e correlacionala coa produción de gases», afirma Manuel Luaces, que subliña o interese tanto do sector como da Administración por dispoñer de cifras fiables.
O proxecto forma parte dunha rede europea de centros de ensaio e experimentación que conta cun orzamento global de 60 millóns de euros e reúne a nove países —entre eles Italia, Alemaña e Francia—. Galicia participa desde 2023 no nodo español a través dun consorcio integrado pola Axencia Galega de Calidade Alimentaria e Gradiant, o que facilita que as solucións validadas aquí poidan logo probarse a escala comercial.
Un problema concreto: a fermentación entérica e o seu impacto
O metano orixinado na dixestión dos rumiantes provén da denominada fermentación entérica, que ten lugar no rumen. Cando os animais inxiren forraxes e outros alimentos, a descomposición pola microbiota ruminal xera metano que os animais expulsan maioritariamente ao eructar. Cómpre lembrar que, segundo os datos cos que traballa a Administración, o 95% do metano entérico sae polos eructos e apenas un 5% polas flatulencias.
En termos prácticos, unha vaca leiteira galega pode emitir cada día metano equivalente a 8 quilos de CO2, unha cantidade que os técnicos comparan con arredor de dous terzos das emisións diarias dun turismo medio. A escala rexional, a dixestión do gando representa máis da metade das emisións do sector agroganadeiro e preto do 7% do total de gases de efecto invernadoiro (GEI) de Galicia. O metano, ademais, é responsable aproximadamente do 20% do quecemento global ligado ás actividades humanas.
Estes números explican a crecente atención cara a solucións que reduzan a fermentación e, con iso, as emisións, ao tempo que melloren a produtividade. Nos últimos anos proliferaron propostas que van desde cambios na alimentación ata aditivos naturais ou sintéticos, manexo do esterco e mesmo programas de selección xenética. A vantaxe dos ensaios en Mabegondo é que permitirán comparar de forma obxectiva alternativas e cuantificar a súa eficacia.
Repercusións para o sector e pasos seguintes
Dispor de medicións precisas
