Acceder ao hospital sen risco: unha débeda urbana na Coruña

Cando unha obra pública deixa de ser “tráfico” e pasa a ser saúde

Nas grandes cidades fálase moito de listas de espera, de cadros sanitarios ou de novos equipos médicos. Porén, hai unha pregunta previa que raramente ocupa titulares: ¿chégase ao hospital de forma segura e rápida? A reforma dos accesos ao complexo hospitalario coruñés, co inicio da retirada dunha vella estrutura elevada, volve poñer enriba da mesa unha evidencia incómoda: a mobilidade tamén cura, e a súa mala planificación tamén pode facer dano.

O debate non nace só de planos e máquinas. Reavivouno a intervención pública dun técnico veterano que participou no deseño orixinal do viaduto nos anos oitenta. O seu testemuño, máis alá dos detalles biográficos, lembra algo que moitas administracións aprenderon tarde: as infraestruturas sanitarias non poden deseñarse como unha estrada máis. Arredor dun hospital, cada cruzamento, cada semáforo e cada incorporación teñen consecuencias directas nos tempos de resposta, na seguridade viaria e no estrés de milleiros de familias.

“Unha cidade pode investir millóns en medicina, pero se falla a entrada ao hospital, falla todo o sistema”.

O legado doutra época: solucións útiles daquela, insuficientes hoxe

Convén situar o contexto. O viaduto que agora se desmonta foi unha resposta técnica do seu tempo. Permitiu ordenar unha contorna complexa, absorber fluxos e dar continuidade a unha zona con fortes condicionantes físicos. Durante décadas cumpriu unha función evidente: evitou colapsos maiores e mellorou unha conexión esencial para ambulancias, persoal sanitario e usuarios.

Pero a cidade cambiou. O volume de tráfico aumentou, a presión asistencial tamén, e o que antes era unha solución eficaz acabou amosando límites. Non se trata de xulgar con superioridade retrospectiva, senón de entender que a enxeñaría pública ten data de revisión. Igual que se renovan quirófanos ou sistemas informáticos, os accesos a un hospital deben actualizarse con criterios actuais de seguridade, accesibilidade universal e xestión intelixente da circulación.

Ademais, a experiencia desta infraestrutura ilustra un patrón frecuente en España: proxéctase para a demanda presente e esquécese o crecemento futuro. O resultado aparece anos despois en forma de estrangulamentos, manobras perigosas e conflitos entre tráfico rodado, transporte público e peóns. Cando iso ocorre arredor dun gran centro sanitario, a factura social multiplícase.

As dificultades técnicas importan, pero non poden ser escusa permanente

A contorna do hospital coruñés sempre foi esixente para construír. A configuración do terreo, a rede viaria preexistente e a proximidade de edificios sensibles obrigaron historicamente a tomar decisións con marxes estreitos. Quen traballase en obra civil en zonas consolidadas sabe que non é o mesmo levantar unha infraestrutura en solo libre que intervir xunto a un centro hospitalario en funcionamento continuo.

É razoable que os responsables técnicos expliquen esas limitacións: condicionan radios de xiro, cimentacións, métodos construtivos e fases de execución. Porén, o interese público esixe un paso máis. Comprender a complexidade non debe traducirse en resignación, senón en planificación a longo prazo. A cidadanía non precisa unha lección de xeotecnia, senón garantías de seguridade e prazos cribles para ver melloras reais.

Ese é o punto clave do momento actual: non estamos só ante un derrubo, senón ante unha transición urbana delicada. Cada semana de obra altera rutas habituais, modifica hábitos e pon a proba a coordinación entre administracións. Se non hai información clara, sinalización intelixible e alternativas robustas, a reforma pode xerar o mesmo problema que pretende resolver.