CONTIDO:
Os papeis desclasificados do golpe de Estado
Uns gardas civís tratan de derrubar ao entón vicepresidente do Goberno, o tenente xeral Manuel Gutiérrez Mellado. / Manuel H. de León EFE
"Algún día se vai levantar a veda", díxolle un compañeiro ao sargento do Exército e membro do CESID Parra. Cando estas palabras foron pronunciadas, o servizo secreto antecesor do CNI pasaba por unha enorme crispación na primavera de 1981. O golpe de Estado frustrado do 23-F e as revelacións da implicación de membros do CESID fixeran tremer as estruturas de todo o servizo de intelixencia, onde o sector golpista que se vía descuberto trataba de impoñer unha lei do silencio a toda costa.
O clima de tremenda tensión que se vivía xa foi contado por este xornal hai cinco anos con testemuños dalgúns dos seus protagonistas. Agora eses testemuños vense confirmados por documentos desclasificados este mércores por decisión do Goberno, tras cumprirse 45 anos da asonada. A crispación era especialmente elevada na AOME. A Agrupación Operativa de Misiones Especiais era a unidade máis poderosa do servizo, baixo o mando do comandante José Luis Cortina -militar de formación falanxista- e do capitán Francisco García Almenta, o seu segundo.
O golpe non triunfara, e xiráballe aos implicados un consello de guerra. Esa era a razón pola que un reducido grupo de axentes que sorprendera -algúns por casualidade- aos seus compañeiros implicados na asonada recibiran ameazas, tiveran que deixar o seu posto na sede central madrileña do servizo aceptando comisións de servizo fóra do país ou, en fin, comezaran a durmir coa pistola baixo a almofada.
As ameazas foron moi graves. O documento "Informe Interno CESID. Hechos 23F" recítao sen ambaxes. Textualmente: "A partir de entón, o Sgto 1º PARRA. foi obxecto de ameazas indirectas ou veladas. Así o Cap. GARCIA ALMENTA faloulle de unhas mesturas explosivas para colocar no coche dalgún fillo de puta. Agora non lle fala. Pola súa parte, o Sgto. MIGUEL tampouco lle fala agora e aconselloulle marchar da AOME … en ton ameazador. Outro da Sección Especial de Agentes faloulle do "levantamento da veda" algúns días".
Desatada a asonada, co Congreso tomado, na tarde do 23 de febreiro de 1981 unha parte do CESID non sabía en que andaba a outra. Os mandos democráticos enviaron a investigar a situación a algúns axentes. Un deles foi o mencionado sargento. Outro, un entón capitán -máis tarde chegaria a coronel- Diego Camacho. Ambos atopáronse cunha situación sorprendente, na que axentes do seu mesmo servizo secreto celebraban ou cooperaban co golpe.
O chamado "informe Jáudenes", desclasificado tamén este mércores e redactado en abril de 1981 polo coronel Juan Jáudenes, a quen se lle encargara a investigación interna contra as forzas involucionistas dentro do servizo secreto, relata a participación de seis membros da AOME -máis tarde sería procesado tamén o seu xefe, o comandante Cortina- na axuda loxística aos gardas civís que ían tomar o Congreso ás ordes de Tejero.
"O Capitán Garcia Almenta dispuxo dos medios, emisores, receptores e vehículos e distribúeos ao Sargento Miguel Sales e ao Cabo Rafael Monge e ao Cabo José Moya Gómez, para o apoio da columna que se dirixiu ás Cortes -conta ese informe-. O Capitán Gómez Iglesias mantívose en contacto co Capitán Garcia Almenta e dirixiu ao Cabo Rafael Monge na marcha cara ao Congreso. O Sargento Sales Maroto e o Cabo Moya Gómez realizaron misións de control na zona do Congreso…"
Militares armados nas proximidades do Congreso dos Deputados a noite do 23 de febreiro de 1981. Archivo Europa Press / AFP7 / Europa Press
Aquela constatación na investigación de Jáudenes tiña unha orixe: as declaracións na investigación interna dos axentes que foron testemuñas das actividades dos seus compañeiros. A súa narración convertiuse nunha verdade moi incómoda. Esa investigación interna recolle, nun dos documentos desclasificados, o que o sargento conta ao investigador interno nunha cita no hotel Meliá Castilla de Madrid (de novo a transcrición é literal): "Ao producirse o asalto ao Congreso estaba no Grupo Técnico de Apoio e Coordinación co Cap. GARCIA ALMENTA e o Cap. DIEGO CAMACHO. Escoitaban a radio".
Nese intre entéranse da toma da Cámara Baixa en plena votación para elixir presidente do Goberno a Leopoldo Calvo Sotelo. "O Cap. GARCIA-ALMENTA ordenou que ninguén se movese do despacho -continúa o relato-. Ao anoitecer chegou o Cabo MONGE moi excitado. Tras falar co Cap. GARCIA-ALMENTA, pediu ao Sgto. PARRA que o levase á Sección Especial de Axentes. No coche, pouco despois de saír, díxolle 'se ti souberas o que pasou… non o digas, por favor'. Contou que viña do Congreso porque estivera de contacto co Cap. MUÑECAS, co que estivese enlazado por radio e que os leváran ao Congreso. As radios utilizadas eran as da Casa. O Sgto. PARRA non pode precisar se estivo dentro ou non. Contou que as balas lle pasaran preto. Alí vira ao Cap. GÓMEZ IGLESIAS. Que o Cabo MONGE o sabía desde a semana anterior polo Cap. GARCIA-ALMENTA. O Sgto PARRA non está seguro se lle dixera que desde o venres. Tamén o sabía o Sgto. MIGUEL. Que tiña que volver ao Congreso…".
Tras o fracaso do golpe, e cando o sargento Parra e o capitán Camacho xa informaran do que sabían, o xefe da AOME, o comandante Cortina -que foi procesado e absuelto- conminou ao suboficial a reunirse con el na cafetería Cuzco de Madrid. Alí pediulle que gardase silencio e que confiase só nel, relata o papel desclasificado. Comezaban as presións. "O Sgto. 1º PARRA quedou coa impresión de que se trataba dun chantaxe", relata o documento.
Un dos que despois formularía as ameazas que aparecen nese informe, o home que, segundo a investigación interna agora posta negro sobre branco, falou de pór unha bomba no coche "dalgo fillo de puta", non foi procesado, a pesar da información recollida por Jáudenes. Foi dado de baixa no CESID, ascendeu a comandante e foi destinado ao EMACOM (Estado Maior Conxunto).
García Almenta continuou a súa carreira militar, participou nunha misión internacional nos Balcáns, á fronte da SPABRI (Brigada Española) do Exército que tiña asignada a garda dunha liña fronteiriza con Montenegro, e xubilouse en 1998 como xeneral de brigada subdirector de Instrución das Forzas Armadas.
