Santiago Olmo pecha a súa etapa como director do Centro Galego de Arte Contemporánea o próximo 2 de abril, despois de case once anos á fronte da institución. A Xunta comunicou que non renovará o seu contrato e a noticia provocou un forte rexeitamento entre artistas, comisarios e galeristas, que temen que a praza pase a cubrirse por criterios de funcionariado e deixe de estar aberta a perfís independentes e especializados.
Fin dunha etapa e reaccións
A saída de Santiago Olmo —nado en Madrid en 1958— pon punto e final a unha dirección que, segundo voces do sector, situou ao CGAC de Santiago de Compostela cunha maior proxección nacional. Berta Cáccamo e Eva Lootz aparecen entre as exposicións sinaladas como exemplos do carácter curatorial que algúns temen perder: mostras que, en opinión de galeristas como Asunta Rodríguez, marcaron fitos na vida do centro.
Hai que lembrar que o CGAC non é só un edificio expositivo: actúa como plataforma de comisariado, investigación e visibilidade para artistas galegos e do resto do Estado. Por iso a decisión da Xunta foi acollida con inquietude. «Unha fermosa exposición de Berta Cáccamo… e a mostra individual de Eva Lootz, un dos fitos, sen dúbida, de toda a historia da institución», resumiu unha das reaccións máis citadas por quen coñece de preto a programación.
Segundo fontes achegadas ao sector cultural, a alarma non é puramente afectiva: hai temor a que un modelo de selección deseñado para prazas administrativas exclúa comisarios e críticos cuxa traxectoria profesional transcorre en circuítos independentes. Á falta de confirmación oficial sobre o procedemento que adoptará a Xunta, esa incertidume é o que máis preocupa aos axentes culturais.
Que se entende por «funcionarización» e por que preocupa
O termo que circula no sector —«funcionarización»— remite á transformación do posto nunha praza sometida a procesos propios da administración: oposicións, concursos de méritos orientados á carreira funcionarial ou fórmulas que priorizan a estabilidade técnica. Para os sectores creativos esa lóxica pode resultar incompatible coa natureza do posto, que require sensibilidade curatorial, redes internacionais e capacidade de diálogo con artistas e axentes independentes.
Non é a primeira vez que en Galicia se pon este dilema entre estabilidade administrativa e flexibilidade creativa. Nos últimos anos sucedéronse episodios nos que a tensión entre criterios técnicos e artísticos condicionou convocatorias e proxectos, e agora o debate volve aflorar con forza. Quen defenden unha maior regulamentación alegan que transformar a praza en estructura pública achega garantías fronte a nomeamentos arbitrarios e protexe a institución de cambios políticos bruscos. Os seus adversarios replican que converter a dirección nunha praza académica ou técnica empobrece a programación e reduce a capacidade do CGAC para innovar.
No fondo hai unha cuestión de perfís: debe dirixir o CGAC un xestor de museos cun percorrido institucional, un académico de Historia da Arte, ou un comisario independente con experiencia en proxectos temporais e en circuítos contemporáneos? A resposta non é única, pero o consenso do sector, segundo as conversacións mantidas, apunta á necesidade de abrir o acceso a especialistas, curadores e investigadores con traxectoria verificable, máis alá do carné de funcionario.
Repercusións prácticas e próximos pasos
A substitución de Santiago Olmo condicionará a programación a curto e medio prazo. A elección do novo responsable pode definir a ambición internacional do CGAC, a súa capacidade para atraer exposicións e residencias, e as oportunidades para a escena galega.
