O Goberno español cesou onte á embaixadora en Israel, Ana Sálomon, e rebaixou a representación diplomática en Tel Aviv ao nivel de xefa de negocios, unha medida que, segundo explicou o ministro de Exteriores, José Manuel Albares, responde a dous motivos principais: a reciprocidade diplomática e a reiteración de «injurias e calumnias» emitidas por membros do Executivo israelí. A decisión, anunciada tras contactos bilaterais e comunicada públicamente nunha entrevista en RTVE, implica que España non terá embaixador en Israel por tempo indefinido e equipara a representación israelí en Madrid, que xa estaba encabezada por unha encargada de negocios.
O primeiro motivo é estrictamente técnico: a legación israelí en Madrid está sen embaixador e está dirixida por un número dous, por iso Madrid decidiu responder coa mesma fórmula na súa misión en Tel Aviv. Esta forma de represalia, común na práctica diplomática, reduce a visibilidade política da relación sen chegar a romper completamente os canais oficiais. O Executivo subliña que a medida pretende preservar a posibilidade de diálogo mentres manifesta o malestar do Estado español polas actuacións públicas de varios responsables israelíes.
Sobre o segundo motivo, Albares sostivo que España tentou manter «as mellores relacións posibles» con Israel pese a que, ao seu xuízo, recibiu reiteradas afrentas por parte de membros do Goberno de Benjamín Netanyahu. O ministro describiu esas manifestacións como ataques dirixidos contra España e o seu pobo que foron acumulándose nas últimas semanas e semanas, e cuxa intensidade levou ao Executivo a tomar unha decisión que busca defender a dignidade e a posición do país. A explicación pública produciuse nun contexto marcado por unha tensión diplomática que se alimenta de afirmacións cruzadas e reproches sobre a política exterior española.
No orixe inmediato da tensión figura unha mensaxe difundida na rede social X polo ministro de Exteriores israelí, Gideon Saar, que cuestionou públicamente ao presidente do Goberno español, Pedro Sánchez, acerca de se estaba no «lado correcto» da historia, en relación coas posicións españolas sobre o conflito no Oriente Próximo e as denuncias sobre o uso de bases militares. Saar citou tamén reaccións de terceiros —segundo o seu relato— que terían mostrado o seu agradecemento a España pola súa postura, un argumento que contribuíu a elevar o ton do enfrontamento verbal entre ambos gobernos.
Fontes do Executivo aclaran que a decisión non é unha ruptura total de relacións: os consulados e os servizos consulares seguirán funcionando e os canais técnicos de cooperación quedan abertos, pero a retirada do embaixador transmite con nitidez a protesta oficial. A medida ten ademais un compoñente estratéxico: ao rebaixar a representación limítase a presenza de interlocutores de máis alto nivel, o que pode complicar a coordinación en asuntos de seguridade e cooperación pero conserva a posibilidade de restablecer o nivel anterior se cambian as circunstancias.
O Goberno español insistiu en que a súa política exterior se apoia no dereito internacional e na defensa dos dereitos humanos, e quixo desvincular esta decisión doutros debates internos ao subliñar que responde a un patrón sostido de declaracións públicas por parte de autoridades israelíes. No lado israelí, a presenza prolongada dunha encargada de negocios na embaixada de Madrid xa sinalaba unha distensión previa; a reciprocidade adoptada por España formaliza agora esa desactivación temporal do nivel político máis alto.
A reacción internacional non se fixo esperar: analistas diplomáticos sinalan que a medida española é coherente con prácticas habituais entre Estados cando se producen agravios mutuos, pero advirten de que pode endurecer as tensións nun momento de extrema sensibilidade na rexión. Entre os riscos están o arrefriamento da cooperación en seguridade e antiterrorismo, e a complicación de iniciativas multilaterais nas que ambos países poden ter intereses coincidentes.
Nos próximos días, o Goberno seguirá avaliando a evolución dos acontecementos e as declaracións que vaian producíndose desde Tel Aviv, apostando pola proporcionalidade nas súas respostas, segundo explican en Moncloa. Albares deixou claro que a reversibilidade da medida depende do comportamento das autoridades israelíes, e que calquera restabelecemento da normalidade diplomática requirirá xestos claros que permitan recuperar a confianza perdida. Mentres tanto, España afronta unha fase de relacións bilaterais marcadas pola prudencia e a vontade de defender a súa posición pública no escenario internacional.
