Aldeas Infantiles SOS presentou en 2026 a guía práctica «Enredados coas pantallas» destinada a axudar familias e educadores a xestionar o uso de dispositivos entre nenos e adolescentes en España. O documento, elaborado a partir de evidencia científica e entrevistas con especialistas e mozos, pretende ofrecer criterios claros sobre como acompañar o acceso a internet e ás redes sociais. A organización sostén que a rápida incorporación da tecnoloxía á vida cotiá exixe ferramentas concretas para evitar riscos e promover hábitos saudables. A guía busca responder a un contexto no que a presenza de pantallas condiciona o ocio, a socialización e a construción da identidade xuvenil.
O informe analiza de forma sistemática os principais perigos que enfrontan menores no seu día a día dixital, desde a exposición a contidos inapropiados ata a perda de privacidade e a presión social. Os autores combinan investigación científica con testemuños de adolescentes para comprender mellor a experiencia real de uso e as súas consecuencias. Entre as conclusións destácase que moitos fogares carecen de normas claras sobre pantallas, o que agrava a dificultade de orientar a nenos e mozos. Para Aldeas Infantiles SOS, acompañar non é controlar de forma autoritaria senón ensinar e dialogar para que os menores desenvolvan criterio propio.
A guía recolle datos preocupantes sobre a temperá incorporación da tecnoloxía: máis do 70% de los menores entre 10 e 15 anos dispón dun teléfono propio e aos 15 anos a cifra elevase ao 94,8%. A partir desas idades, as plataformas dixitais convértense en parte central do seu tempo libre e da forma en que se relacionan. Ese protagonismo converte as pantallas en espazos onde conflúen oportunidades educativas e riscos psicolóxicos, sociais e, nalgunhas ocasións, físicos. Por iso, as persoas responsables do proxecto insisten en que a sociedade e as familias comparten a responsabilidade de acompañar esa aprendizaxe dixital.
Entre os riscos identificados, a guía sinala o consumo temperán de pornografía como un problema con efectos sobre a sexualidade e as expectativas afectivas: antes dos 16 anos, o 97,3% dos rapaces e o 78,3% das rapazas xa viu este tipo de contido. Os autores alertan de que moitos materiais reproducen prácticas violentas ou degradantes e non reflicten o consentimento nin a realidade afectiva, o que pode distorsionar a formación do desexo. Tamén se observa un aumento do acceso a plataformas de pago que comercializan material sexual e unha normalización de certos comportamentos que preocupan a profesionais da saúde e da educación.
O informe dedica espazo ao acoso e aos discursos de odio: o ciberacoso podería estar a afectar a un de cada cinco adolescentes, mentres que comunidades como a chamada «manosfera» difunden mensaxes misóxinas e antifeministas. A esta ameaza súmase a desinformación, impulsada por vídeos breves e algoritmos que priorizan o chamativo sobre o verificado. A combinación da repetición de mensaxes, un pensamento crítico aínda en desenvolvemento e modelos algorítmicos favorece a adhesión a bulos e a narrativas polarizadas, segundo a análise da guía.
Para afrontar estes desafíos, Aldeas Infantiles SOS propón un enfoque que antepón o emocional e o relacional ás prohibicións drásticas. Recomenda que as familias acompañen as experiencias dixitais explicando por que determinadas situacións xeran emocións concretas e axudando a interpretar o que ven na pantalla. Manter os dispositivos fóra do dormitorio para protexer o sono, combinar a hiperestimulación dixital con actividades que acheguen calma e movemento, e fomentar o diálogo son algunhas das medidas prácticas sinaladas. A intención é que os adultos actúen como referentes competentes e non só como vixiantes ou censores.
A guía inclúe suxestións aplicables no fogar: establecer horarios de uso razoables, crear espazos libres de pantallas, adaptar os límites á idade e promover un uso responsable por parte dos proxenitores. Os autores insisten en que pedir moderación é difícil se os adultos manteñen hábitos de pantalla intensos, de modo que o exemplo cotián cobra especial relevancia. Tamén se subliña a necesidade de formación para pais e profesorado, e de ferramentas que permitan ás familias comprender as plataformas que empregan os seus fillos.
Máis aló das recomendacións domésticas, o documento reclama unha resposta coordinada que implique aos centros educativos e ás administracións públicas para promover a alfabetización mediática desde idades temperás. A guía «Enredados coas pantallas» aspira a ser un recurso práctico para quen convive con menores nun entorno dixital en rápida transformación e sitúa a convivencia responsable como obxectivo compartido entre familias, escolas e administracións. O reto, conclúen os autores, é conseguir que a tecnoloxía sexa unha oportunidade para a aprendizaxe e o desenvolvemento, non unha fonte de dano evitable.
