Álex González, enfermeiro do servizo de Nefroloxía do Hula en Lugo, asegura que a hemodiálise domiciliaria non ten límite de idade e que o programa, en marcha desde hai once anos, permite aos pacientes recuperar tempo e autonomía. O equipo do hospital, pioneiro en Galicia en implantar este modelo, ofrece formación personalizada para que os doentes aprendan a manexar o tratamento con seguridade. Coincidindo co Día Mundial do Ril, o Hula organizou ademais unha experiencia de intelixencia artificial para achegar á cidadanía como é vivir cunha enfermidade renal crónica. A iniciativa busca reducir a dependencia do hospital e mellorar a calidade de vida das persoas que precisan diálise.
O programa de hemodiálise no domicilio empezou hai once anos no Hospital Universitario Lucus Augusti, segundo explican desde o servizo, e foi o primeiro da comunidade galega en poñer en marcha esta opción. Cada vez que un paciente necesita iniciar diálise, o equipo médico explícalle as alternativas —diálise en hospital, diálise peritoneal e hemodiálise domiciliaria— para que elixa a que mellor se axuste ao seu ritmo de vida. A domiciliaria propóñese de forma xeral entre as opcións, e desde o servizo insisten en que non é exclusiva dun perfil de idade concreto.
Na plantilla que forma aos pacientes participan, ademais de González, a enfermeira Adriana Fernández e o xefe do servizo, o nefrólogo Jesús Calviño, os que deseñan os cursos e acompañan a cada persoa ata que se sente segura. González subliña que trataron con éxito a usuarios moi novos e a maiores de avanzada idade, o que desmonta a idea preconcebida de que a técnica só é viable para determinadas franxas etarias. O equipo adapta o contido e o ritmo da formación ás características de cada paciente e da súa familia, porque o obxectivo é que o tratamento se integre na vida cotiá sen xerar máis ansiedade.
A principal vantaxe, explican desde Nefroloxía, é a flexibilidade que ofrece a hemodiálise domiciliaria fronte á diálise hospitalaria e á peritoneal. Mentres que no hospital os pacientes adoitan acudir tres días á semana para sesións de varias horas, e a peritoneal require un manexo nocturno continuo, a domiciliaria permite realizar as sesións cinco días á semana no horario que mellor conveña ao paciente. Ese control sobre os horarios facilita volver ao traballo, axustar as obrigacións familiares e reducir o tempo perdido en desprazamentos e esperas.
A ensinanza que reciben os pacientes é individualizada e práctica: non basta con explicar os pasos, senón que hai que comprobar que os usuarios os executan con destreza. González recoñece que o máis gratificante é ese reto de ser minucioso e creativo á hora de transmitir coñecementos a persoas de idades e niveis culturais moi distintos. O equipo non se limita a dar un manual; prepara materiais específicos e emprega unha linguaxe comprensible para evitar malentendidos e para que o paciente poida resolver alarmas ou incidencias sen pánico.
Para mellorar a preparación práctica, o servizo conta con recursos de simulación que reproducen situacións reais: un boneco con simulación dunha hemorraxia permite practicar o manexo de catéteres sen risco de infección, e ensáianse as puncións e outros procedementos ata que o paciente adquire confianza. Tamén desenvolveron exercicios lúdicos, como puzles de palabras, para que os usuarios interioricen termos técnicos dos monitores que poderían aparecer como alarmas. Estas ferramentas buscan reducir erros e dar aos pacientes unha experiencia previa que lles aporte seguridade.
Ademais da formación técnica, desde o Hula apuntan que a modalidade domiciliaria ten efectos positivos sobre o benestar emocional: a atención máis personalizada e a posibilidade de manter a rotina axudan a reducir a ansiedade en moitos usuarios respecto doutras alternativas. Con motivo do Día Mundial do Ril, o hospital ofrece unha xornada na que, a través de tecnoloxías de intelixencia artificial, invítase á poboación a coñecer de cerca as dificultades e adaptacións que supón vivir cunha enfermidade renal crónica. A actividade pretende sensibilizar e desestigmatizar a diálise, amosando que a incorporación da terapia ao fogar é viable e segura.
O período de aprendizaxe varía segundo a persoa, pero os responsables recalcan que o acompañamento non remata coa alta formativa: o equipo mantén o seguimento e a resolución de dúbidas para intervir ante calquera complicación. A aposta do Hula pola hemodiálise domiciliaria persegue, en última instancia, devolver a autonomía ás persoas que padecen insuficiencia renal e ofrecer alternativas que se axusten á vida cotiá sen renunciar á seguridade clínica. Para moitos pacientes, conclúen, esa opción supuxo unha mellora tangible na súa calidade de vida.
