A Real Academia Galega de Belas Artes decidiu dedicar o Día das Artes Galegas 2026 ao fotógrafo e cineasta José Suárez (Allariz, 1902–A Garda, 1974). O acto central celebrarase o 1 de abril ás 19:00 na Casa da Cultura de Allariz e pretende poñer en valor a traxectoria deste ourensán de proxección internacional, así como impulsar durante un ano a difusión da súa obra e legado.

A elección de Suárez supón a primeira vez que a conmemoración rende homenaxe a unha figura natural da provincia de Ourense e a primeira ocasión na que as artes da imaxe ocupan o protagonismo nesta xornada.

A Academia explicou que a decisión responde ao recoñecemento dunha traxectoria que conectou a fotografía documental coa literatura e o cine, mantendo relacións profesionais e persoais con autores como Unamuno, Blanco Amor, Seoane, Alberti e o cineasta xaponés Akira Kurosawa.

Acto inaugural e programa

En Allariz, a alcaldesa Cristina Cid exercerá de anfitriona nun acto no que participarán académicos, artistas e autoridades autonómicas. Está prevista a presenza do presidente da Xunta, Alfonso Rueda, ou dun representante da institución, segundo fontes da organización.

O académico numerario da Sección de Artes da Imaxe, Xurxo Lobato, pronunciará a laudatio que contextualizará a obra de Suárez no panorama galego e europeo. O programa inclúe ademais a recuperación simbólica da entrega do marco realizada no seu día por Isaac Díaz Pardo, así como a difusión dun libro co discurso e materiais históricos.

«Será a primeira vez que se rinda homenaxe a unha persoa da provincia de Ourense e tamén a primeira ocasión na que se recoñeza a traxectoria dunha figura relacionada coas artes da imaxe»

A imaxe elixida para o cartel oficial —unha fotografía dun neno de Bueu coa maqueta dun barco chamada «Javiota»— subliña a ollada de Suárez sobre a dignidade da vida cotiá, tanto en Galicia como noutros lugares onde traballou.

Exposicións e actividades durante un ano

A programación dedicada a Suárez estenderase ao longo de 12 meses e ofrecerá máis de 30 actividades organizadas pola Ragba en colaboración coa Xunta, o Concello de Allariz e as deputacións de Ourense, Lugo e A Coruña.

Entre as iniciativas previstas figura a inauguración dunha mostra en lonas murais que percorrerá as rúas de Allariz e, a mediados de abril, unha gran exposición comisariada pola Ragba e pola Deputación de Ourense no Centro Cultural Marcos Valcárcel.

O volume que acompañará ao acto central incluirá, ademais do discurso da Ragba, textos históricos sobre Suárez, entre eles un artigo de Eduardo Blanco Amor publicado en La Región o 14 de outubro de 1971, que axuda a situar o fotógrafo no seu contexto temporal e cultural.

A selección de Suárez para o Día das Artes cumpre coa normativa da Academia, que exixe que teñan transcorrido polo menos dez anos desde o falecemento do homenaxeado para poder formar parte da terna final.

A decisión abriu un espazo de reflexión sobre o peso da imaxe na memoria colectiva galega e sobre a visibilidade de profesionais do interior da comunidade que acadaron prestixio fóra dos seus ámbitos locais.

O recoñecemento a Suárez pretende tamén servir de acicate para novas investigacións e para a conservación do seu legado, tanto en formato fotográfico como cinematográfico, e para situar Allariz como punto de referencia nas conmemoracións culturais da comarca.

Coa conmemoración agárdase atraer especialistas, estudantes de arte e público xeral interesado na fotografía histórica e documental, ademais de ofrecer á cidadanía local a oportunidade de redescubrir a obra dun dos creadores galegos máis influintes do século XX.