Ana Isabel Docasar, médica de Atención Primaria en Monforte e membro da xunta do Colegio Oficial de Médicos de Lugo, alertou este venres, con motivo do Día Mundial do Sono, sobre as consecuencias inmediatas e acumuladas de durmir menos do necesario. En declaracións realizadas o 13 de marzo, a facultativa destacou que a perda de horas de descanso non é un desperdicio de tempo senón un factor decisivo para o rendemento diario e a saúde a longo prazo. A advertencia prodúcese nun contexto social no que a presión pola produtividade e o lecer dixital empuxa moitas persoas a deitarse máis tarde. Docasar resumiu a súa mensaxe cunha idea clara: unha mala noite condiciona negativamente a xornada seguinte.
A doutora, que traballa na comarca de Monforte, explica que as recomendacións varían segundo a idade: entre os adultos ata os 65 anos aconséllanse entre sete e nove horas de sono, mentres que a partir dos 65 bastan sete ou oito. Subliña, non obstante, que existe unha variabilidade individual significativa; hai quen se atopa ben con menos tempo e quen necesita moitas máis horas para recuperarse. Docasar insiste en que baixar das seis horas de sono en adultos —e por debaixo das cinco nas persoas maiores— comeza a comportar riscos para a saúde. A súa mensaxe incorpora tanto a estatística como a experiencia clínica: o limiar é orientativo, pero os seus efectos percíbense no día a día.
Os datos da Sociedad Española del Sueño, citados pola médica, sitúan entre o 20% e o 48% o porcentaxe de poboación que experimenta problemas para durmir nalgún momento, con en torno a un 10% de insomnio crónico. España figura así entre os países con peor calidade do sono, xunto a nacións como Italia, Japón e Chile, unha posición que reflicte hábitos alterados e a influencia de tecnoloxías e ritmos laborais. Estas cifras alertan sobre un problema estendido que non só afecta ao benestar individual, senón tamén á produtividade e á seguridade no traballo e na vía pública. Os especialistas reclaman medidas de ámbito sanitario e social para atallar a cuestión.
A curto prazo, Docasar detalla que a falta de descanso tradúcese en cansazo, somnolencia e un funcionamento cognitivo disminuído: peor manexo do estrés, dificultade para tomar decisións e maior irritabilidade. A isto engádese unha caída do rendemento laboral e un aumento do risco de incidentes e accidentes, tanto na estrada como en contornos profesionais. Nos nenos e adolescentes, os efectos son particularmente preocupantes porque interveñen na capacidade de aprendizaxe e no rendemento escolar, con consecuencias que poden prolongarse no tempo. Por iso, insiste na necesidade de vixiar os horarios e os hábitos de sono desde idades temperás.
Alén das repercusións inmediatas, a literatura científica relaciona o déficit crónico de sono cun aumento de problemas circulatorios, metabólicos e do estado de ánimo, entre outros. Docasar advirte que a acumulación de noites insuficientes non se compensa facilmente con descansos espóradicos e que as consecuencias poden ser duradeiras. Por iso, a prevención debe ser un obxectivo sanitario, con intervencións que inclúan tanto o diagnóstico precoz como a educación para a saúde. Os profesionais de Atención Primaria xogan un papel clave na identificación de patróns de insomnio e na derivación aos recursos especializados cando procede.
O lema do Día Mundial do Sono deste ano, «Fai da saúde do teu sono unha prioridade», pretende impulsar rutinas e coidados que favorezan un descanso de calidade. Entre as medidas que recomendan os especialistas figuran manter horarios regulares para deitarse e erguerse, reducir a exposición ás pantallas antes de durmir e configurar un contorno silencioso e escuro. Estas recomendacións, aínda que sinxelas en apariencia, requiren cambios de conduta e, en ocasións, o apoio de políticas públicas que limiten a fragmentación dos ritmos laborais e sociais. Docasar subliña que non sempre é fácil romper patróns culturais que glorifican a hiperactividade.
Para a médica, iniciativas como a conmemoración do Día Mundial do Sono serven para sensibilizar á cidadanía e para lembrar que o descanso forma parte da saúde integral. A prevalencia de problemas do sono, combinada cos seus efectos sobre a seguridade e a economía, supón a necesidade de estratexias coordinadas entre a saúde pública, os centros educativos e os empregadores. En última instancia, sinala, adoptar hábitos que favorezan o sono é unha inversión en benestar e na capacidade para afrontar as esixencias diarias. Como conclusión práctica, Docasar insiste: coidar a noite é coidar o día.
