Os últimos acontecementos relacionados con Ana Asensio, psicóloga: «cando muller» xeraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

O peso invisible da maternidade

Os detalles que saíron á luz revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. Cando unha muller se formula a posibilidade de ter fillos, non sempre imaxina unha vida idílica.

Son moitos os factores sociais, laborais, económicos…, os que lle fan cuestionar esta decisión con maior incerteza. Tanto é así, que a psicóloga Ana Asensio recoñece que na súa consulta atende a moitas mulleres que «cando teñen que elixir entre a crianza e o traballo, que son dúas cousas moi significativas para elas, a dor é tremenda.

Para coidar a nosa saúde mental as nais precisamos apoio, poder compartir coidados e baixar a carga da culpa e da ansiedade. E é que a sobrecarga mental das nais, así como a súa saúde emocional, precisan maior atención».

A psicóloga realizou estas declaracións en relación aos datos do informe 'O peso invisible da maternidade', que vén de presentar a Asociación Yo No Renuncio do Club de Malasmadres, e que asegura que 3 de cada 4 nais refiren problemas de saúde mental.

O estudo sinala, así mesmo, que o 82% das nais tivo que tomar decisións laborais que afectaron á súa carreira profesional, como reducir xornada, rexeitar ascensos, cambiar de emprego ou abandonar o seu traballo.

Así mesmo, máis da metade das mulleres, un 54%, recoñece terse sentido xulgada no entorno laboral tras ser nai: Un 44% sentiuse menos valorada profesionalmente, outro 44% recibiu comentarios dos seus compañeiros que reforzaban ese xuízo e un 43% afirma que as decisións tomadas pola empresa tras a súa maternidade lle fixeron sentirse penalizada.

Estes datos reflicten que se segue castigando as nais traballadoras e que se perpetúa o modelo do «traballador ideal» dispoñible, sen interrupcións e sen responsabilidades de coidado. Pero hai máis datos preocupantes.

E é que o 90% das mulleres non fixeron uso do novo permiso parental de 8 semanas, aprobado en 2023 e aínda non retribuído, o que evidencia a súa escasa efectividade, e confirma que a conciliación segue sendo unha asignatura pendente: as nais continúan pagando un custo persoal, profesional e emocional por soster os coidados.

Declaracións e análise de expertos

Durante a presentación destes datos, Andrés Pérez Perruca, responsable de Programación e Publicacións de Espazo Fundación Telefónica, sinalou que «en pleno 2025 a conciliación segue sen ser doada, polo que é necesario seguir visibilizando esta realidade para conseguir unha sociedade cada vez máis equitativa, igualitaria e feminista».

Maite Egoscozabal, socióloga e especialista en conciliación de Malasmadres, lamentou que a conciliación siga recaendo «sobre as familias, sobre todo nas nais. Non debería ser así: ter fillos debería ser unha responsabilidade social, non individual».

O 69% das nais afirma non telo utilizado por non estar remunerado; un 51% recoñece ter agardado a que se aprobara a súa retribución, tal e como establece a directiva europea 2019/1158; un 28% non o solicitou sabendo que perdería salario; e, así mesmo, un 7% descoñecía a súa existencia, o que plantea dúbidas sobre a comunicación e a difusión desta medida tanto por parte das administracións públicas como das empresas.

O estudo matiza tamén que o 86% das mulleres que conviven en parella asume a principal responsabilidade da organización familiar e da carga mental, un traballo invisible que implica planificación constante, atención continua e desgaste emocional.

Esta carga non só se traduce en falta de tempo propio, senón tamén en soidade e esgotamento, factores que afectan directamente á saúde e ás relacións de parella.

Así mesmo, o principal motivo que leva as mulleres a separarse é a sobrecarga mental derivada da falta de reparto equitativo das tarefas domésticas e do coidado dos fillos e fillas.

O 62% das mulleres separadas afirman que a falta de corresponsabilidade as levou a separarse, mentres que o 41% das que conviven en parella recoñecen que esa sería a principal causa para separarse.

Consecuencias na saúde e propostas de mellora

O peso invisible da maternidade tamén se reflicte no benestar físico e mental. E é que 3 de cada 4 mulleres recoñecen que esta situación lles afectou de forma moderada ou grave.

Un 51% presenta síntomas de cansazo e malestar frecuentes.
Un 22% experimentou ansiedade, depresión ou problemas físicos.
Só un 2% afirma que a súa saúde non se viu afectada nunca.

O 14% tivo que parar informalmente (días sen soldo ou vacacións), un 12% requiriu baixa médica e un 6% combinou ambas opcións.

Así mesmo, 6 de cada 10 mulleres expresan que lles gustaría contar con redes de apoio emocional ou espazos para conectar con outras nais, tanto no ámbito laboral como social.

Laura Baena, directora da asociación, matizou os tres ámbitos nos que afecta o peso invisible da maternidade. «No laboral, levamos dez anos vendo que moitas mulleres renuncian tras ser nais con diferentes fórmulas (reduccións de xornada, permisos ou ben directamente deixar de traballar).

No espazo do fogar, os datos seguen falándonos dunha falta total de corresponsabilidade e dunha carga mental tremenda para as mulleres. E no ámbito público, precisamos políticas públicas que poñan o coidado no centro para non nos sentirmos tan soas.

Por iso o noso informe inclúe unha parte final de propostas concretas en canto a políticas de conciliación para non quedarmos só no diagnóstico».

Redución de xornada por coidados sen perda salarial.
Retribución do permiso parental de 8 semanas.
Ampliación dos permisos de nacemento ata as 24 semanas.
Flexibilidade na reincorporación ao traballo tras a maternidade.
Recoñecemento da incapacidade temporal tras o parto (15 días vaxinal / 30 por cesárea).
Aceptación obrigatoria da adaptación de xornada (art. 34.8 ET).

Estas propostas buscan recoñecer o traballo de coidados, garantir o dereito a conciliar sen penalización e avanzar cara a unha corresponsabilidade social real.

Como novidade nesta edición, destacaron que 9 de cada 10 mulleres recoñecen que as súas relacións sexuais diminuíron tras seren nais: o 73% afirma que o fixeron de xeito significativo e o 21% que o fixeron algo.

Finalmente, o sociólogo Erick Pescador lamentou que na sala onde se levou a cabo a presentación había unha gran ausencia de homes: «Imaxino que estarán na casa preparando a comida», bromeou mentres apuntou que é significativo que se plantexen como se poden facer as cousas ben, asumindo a súa parte de coidados e de carga mental sen que as mulleres teñan que nolo contar».

Esta información, confirmada por fontes próximas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada sobre o tema.

Contexto e perspectivas

É importante destacar que este tipo de situacións non acontecen no baleiro. Os antecedentes históricos e o contexto socioeconómico actual xogan un papel fundamental na comprensión completa destes eventos.

Expertos na materia sinalaron que a converxencia de múltiples factores creou as condicións propicias para o desenvolvemento actual dos acontecementos.

Desde diferentes sectores alzáronse voces que ofrecen perspectivas variadas sobre o tema. Mentres algúns analistas manteñen unha visión optimista sobre as posibles resolucións, outros advirten sobre os desafíos que poderían xurdir a curto e medio prazo.

Esta diversidade de opinións reflicte a complexidade inherente á situación.

Impacto en Galicia

A sociedade galega, coñecida pola súa capacidade de adaptación e resiliencia, observa estes desenvolvementos con atención. Desde as universidades de Santiago, A Coruña e Vigo, ata os centros de investigación e desenvolvemento, estanse a xerar análises e propostas que poderían influír na resposta rexional a estes acontecementos.

Análise en profundidade

Un exame detallado da situación revela múltiples capas de complexidade que merecen consideración. Os expertos consultados identificaron cando menos tres dimensións clave que deben terse en conta ao avaliar estes desenvolvementos.

En primeiro lugar, a dimensión económica non pode ser ignorada. Os mercados reaccionaron cunha mestura de cautela e expectativa, reflectindo a incerteza inherente á situación actual.

Os indicadores económicos suxiren que poderiamos estar ante un período de axustes significativos.

En segundo lugar, o aspecto social presenta os seus propios desafíos e oportunidades. A cidadanía demostrou un nivel de engagement sen precedentes, participando activamente no debate público a través de diversos canais.

Esta participación cidadá é vista por moitos como un signo positivo da vitalidade democrática.

Finalmente, a dimensión institucional require especial atención. As organizacións e entidades implicadas están a traballar para coordinar as súas respostas e garantir que se manteña a estabilidade necesaria para navegar estes tempos complexos.

Perspectivas futuras

Ollando cara adiante, é evidente que os vindeiros meses serán cruciais para determinar o curso dos acontecementos. Os observadores coinciden en que estamos nun momento decisivo que podería definir tendencias a longo prazo.

A capacidade de adaptación e a flexibilidade serán elementos clave para navegar con éxito os desafíos que se aveciñan. Tanto as institucións como os cidadáns deberán manter unha actitude proactiva e estar preparados para responder a desenvolvementos inesperados.

En última instancia, o resultado dependerá da capacidade colectiva para traballar cara a solucións construtivas que beneficien ao conxunto da sociedade. O diálogo, a cooperación e o compromiso co ben común serán fundamentais neste proceso.